bılÂl-ı HabesÎ (ra)

hz. Peygamber'e İlk İman Edenlerden Biri Ve Sonradan Ona Müezzin Olan Sahabî. Islâm Tarihinde Unutulmaz Yeri Olan Bilâl-î Habesî, Aslen Habeslidir. Anasinin Adi Hamâme, Babasinin Adi Rebah, Künyesi Abdullah'tir.
bilâl, Islâm'in İlk Teblig Yillarinda Ümeyye B. Halef'in Kölesiydi. Islâm'in Ortaya Çiktigi Yillarda Bir Çok Kimse, Soy Ve Soplarinin Yüksekligine, Sirk Toplumu İçindeki Nüfuzlarina Bakarak Kavim Ve Kabîle Taassubuna Düsmüs, Islâm'a Cephe Almis Ve Sapiklikta Kalmislardi. Bilâl B. Rebah Gibi Kimseler De Zayif Ve Acizliklerine Ragmen Hak Davete Uyup Sirkten Kurtulmuslardi. Iste Bilâl B. Rebah (r.a.) Islâm Davetine İlk İcabet Edenlerden Biriydi.
ümeyye B. Halef, Kölesi Bilâl'in Müslüman Oldugunu Anladiktan Sonra, Onu Islâm'dan Çevirmek İçin Yapmadigi Eziyet Ve İskence Kalmamisti. Ümeyye, Öglen Vakti Günesinin Bir Yanardag Kesildigi Anda, Bilâl'i Alir, Kizgin Kumlarin Üzerine Yatirir, Sirtina Kocaman Bir Tas Koyar Ve Söyle Derdi: "muhammed'e Küfret; Lat Ve Uzza'ya İman Et. Yoksa Onlara İman Edinceye Kadar Böylece Kalacaksin."
bilâl'in Kizgin Kumlar Üzerinde Sirti Yanar, Gögsü Yanar, Nefesi Tikanir, Bu Müthis İskence Altinda Saatlerce Kivranirdi. Fakat Dudaklarinda Daima Su Sözler Dökülürdü: "allahu Ahad, Allahu Ahad", Onun Bu Durumu, Müsrikleri Bile Hayrete Düsürürdü (ıbn Sa'd, Tabakat, Iıı, 232).
o, Geçim İçin, Makam Ve Mevki İçin Baska İlâhlara Siginmazdi. O Biliyordu Ki Hüküm Allah'a Aittir, Rizik Allah'a Aittir. Öldürmek Ve Yasatmak Allah'in Elindedir. Geçici Dünyanin Çikarlari İçin Put Ve Tagutlari Tasdik Etmek Ve Bu Arada İmandan Bir Cüz De Allah'a Ayirmak İman İçin Yeterli Degildir. Tam Ve Kâmil Anlamda Hükmün, Öldürmek Ve Diriltmenin Allah'a Ait Oldugunu Rizik Verenin Yalniz Allah Oldugunu, Allah'i Bütün Sifatlariyla Taniyip Ona Göre İman Etmedikçe Ve Bu Ugurda Gelecek Sıkinti Ve Ezalara Katlanmadikça İmanda Kemâle Ulasmanin Mümkün Olmadigini Biliyordu. Bilâl, Rizik Ve Ölüm Korkusu Tasimiyordu. Yalniz Allah'tan Korkuyor Ve Yalniz Ondan Ümid Ediyordu.
ıskence Altinda Kivranan Bilâl (r.a.)'a Rastgelen Varaka B. Nevfel,
"vallahi Ey Bilâl, Allah Birdir, Allah Birdir. " Der, Sonra Da Müsriklere Dönerek: "siz Onu Bu Yüzden Öldürürseniz, Biz Onu, Kendimize Örnek Aliriz." Derdi (ıbnü'l-esir, El-kâmil Fi't-târih, Iı, 66).
bilâl'in Efendileri Olan Mekkeli Müsrikler Onu, Çoluk Çocugun Oyuncagi Yapmislardi, Ona İskence Edenlerden Biri De Ebu Cehil'di. Ama Bilâl'e Yapilan İskenceler Sirasinda Gösterdigi Sabir Ve Tahammül Hepsini Saskina Çevirirdi. Nasil Oluyor Da Bu Derece Agir İskencelere Katlanabiliyordu.
ümeyye B. Halef'in Bilâl'e Yaptigi İskencelere Çok Üzülen Hz. Ebû Bekir (r.a.) Ona Bu İskenceden Vazgeçmesini Söylemis O Da; "onun Ahlâkini Bozan Sensin, Onu Bizden Uzaklastiran Senden Baskasi Degildir" Demisti. Bunun Üzerine Ebû Bekir Es-siddik (r.a.) Ona Su Cevabi Vermisti: "benim Yanimda Senin Su Kölenden Daha Güçlü Ve Kuvvetlisi Var. Hem De Senin Dinindendir. Istersen Onu Al Ve Bunu Bana Ver." Ümeyye Bu Teklifi Kabul Edip Öteki Köleyi Aldi Ve Hz. Bilâl'i Hz. Ebû Bekir'e Verdi. Baska Bir Rivayette Hz. Ebu Bekr'in Onu Yedi Ukiyeye Satin Alip Azat Ettigi Kaydedilir. (ıbn Sa'd, Tabakat, Iıı, 232).
bilâl'i Resulullah'in Yanina Küfür Yasakürüp Azat Etmis Ve Bilâl İskenceden Kurtulmustu. Elbette Bu Allah'in Bir Takdiridir. Bilâl Hz. Ebû Bekir'e Bu Sebeple Borçlu Degildir. Iki Mümin De Görevlerini Yapmislar. Allah Da Onlara Ecrini Vermistir. Hz. Ömer Söyle Der:
"efendimiz Ebu Bekir, Yine Efendimiz Bilâl'i Azad Etti. "(ıbnü'l-esîr, Üsdü'l- Gabe, I, 209).
bilâl Daha Sonra Diger Ashab İle Birlikte Medine'ye Hicret Etti. Orada Sa'd B. Hayseme'ye Mısafir Oldu. Ensar İle Muhacirler Arasinda Kardeslik Olusturulunca Bilâl'e De Abdullah B. Abdurrahman El-has'amî Kardes İlân Edildiler. Bu Kardeslik Köklü Bir Sekilde Sürüp Gitti. Öyle Ki Bilâl, Hz. Ömer Devrinde Sam'da Bulundugu Sirada Maas Olarak Divandan Ona Ayrilan Hissesinden Kardesine De Bir Hisse Veriyordu. (ıbn Sa'd, Tabakat, Iıı, 234).
bilâl, Resulullah (s.a.s.)'in Müezzini Olarak Taninmaktadir. Ve Sik Sik Ezani Bilâl'e Okuttururdu. Hatta Sabah Ezanindaki " " (namaz Uykudan Hayirlidir) İbaresini Bilâl Ezana Eklemis Resulullah "bilâl, Bu Ne Güzel Söz!" Diye Onu Tasvip Etmisti. (avnu'l-ma'bud, Serh Ebû Dâvud, Iıı,185; Ibn Mâce, Ezan, 1, 3,). Hz. Bilâl, Resulullah'in Bütün Gazalarina Katildi. Bedir Gazasinda Hz. Bilâl, Mekke'de Kendisine Her Türlü Eza Ve İskenceyi Reva Gören Ümeyye'yi Görmüs Ve Söyle Bagirmisti: "ıste Küfrün Basi!.." Bunun Üzerine Dikkatleri Ona Çevrılmis Ve Müslümanlar Derhal Onun Ve Oglunun Etrafini Sararak Ikisini De Öldürmüslerdi. Resul-u Ekrem Mekke'nin Fethi Ardindan Kâbe'ye Girerken Has Müezzini Hz. Bilâl'i Yanlarinda Bulundurmuslardi. Ibn Ömer, Bu Vakayi Söyle Nakleder Ve Der Ki:
"resul-u Ekrem, Mekke'nin Fethi Gününde, Mekke'nin Yüksek Tarafindan Bir Deve Üzerinde Geldi. Üsame B. Zeyd, Bilâl Ve Osman B. Talha Da Yanlarindaydilar. Resul-u Ekrem Kâbe İçinde Uzun Bir Müddet Kaldilar, Sonra Çiktilar. Arkasinda Müminler İçeri Girmek İçin Birbiriyle Yaris Etti. İlk Giren Bendim. Bilâl, Kapinin Arkasindaydi. Bilâl'e Resulullah'in Nerede Namaz Kildiklarini Sordum, Yerini Gösterdi. Ne Var Ki Bilâl'e, Allah Resulunun Kaç Rekat Namaz Kildiklarini Sormayi Unuttum." (buhârî, Megâzî, 49).
resulullah, Kâbe'yi Putlardan Temizledikten Sonra Müezzini Bilâl, Burada Ezan Okuyarak, Ortaligi Tevhîd Nameleriyle Costurmustu. (ıbn Sa'd, Tabakat, Iıı, 234). Resul-u Ekrem'in Vefati Üzerine, Ona Karsi Büyük Bir Sevgi Duyan Hz. Bilâl, Medine'de Kalmaya Dayanamayip, Ayrılmak Zorunda Kaldi. Hz. Ebu Bekir, Bilâl'e Yaninda Kalmasi İçin İsrar Ettigi Halde, Hz. Bilâl Ona Söyle Demisti: "eger Sen Beni Allah İçin Azat Ettinse Birak Istedigim Yere Gideyim; Yok Kendi Nefsin İçin Azat Ettinse Beni Yaninda Alikoy!" Bunun Üzerine Hz. Ebû Bekir Söyle Demisti: "ıstedigin Yere Git!..." Resulullah'in Vefatindan Sonra Cihadi, Ezana Tercih Eden Hz. Bilâl, Sam'a Gitti Ve Hz. Ebû Bekir Devrinde Suriye'de Meydana Gelen Gazalara Katildi (ıbn Sa'd, Tabakat Iıı,238).
hz. Ebû Bekir'in Vefatindan Sonra, Hz. Ömer Devrinde Cihat Devam Etti. Hz. Bilâl Bu Cihatlara Da Katildi. Hz. Ömer, Hicrî Onaltinci Yilda Suriye Ve Filistin'e Gittigi Zaman, Bilâl Onu Karsilamaya Çikarak Câbiye'ye Gelmisti. Sonra Halifenin Maiyetinde Kudüs'e Giderek, Bu Kutsal Sehrin Teslimi Sirasinda Bulunmus Ve Hz. Ömer İle Birlikte Kudüs'e Girmisti. Hz. Ömer, Burada, Resulullah'in Vefatindan Beri Ezan Okumayan Bilâl'den Ezan Okumasini Rica Etmis, Hz. Bilâl De Halifenin İsrarina Dayanamayarak Ezan Okumustu. Bilâl Tevhîd'in Bu Üstün Yani Olan Ezani Okumaya Baslar Baslamaz, Hz. Ömer Ve Diger Ashab Resulullah (s.a.s.) Dönemini Hatirlayarak, Gözlerinin Önüne, Geçmis Günleri Getirip Hüngür Hüngür Aglamaya Basladilar. Bilâl'in Ezanini Dinleyenlerin Hepsi, Kendilerinden Geçmislerdi. Kudüs'ü Teslim Alma Sirasinda Hz. Ömer'den Baska Ebu Ubeyde B. El-cerrâh, Muaz B. Cebel, Amr B. El-Âs Gibi Ashabin İleri Gelenlerinden Bir Çok Kimse Bulunuyordu.
hz. Peygamber (s.a.s.)'in İrtihâlinden Sonra Suriye'ye Giden Bilâl,
"havlan" Kasabasina Yerlesti. O Burada Huzur İçinde Yasiyordu. Hz. Bilâl, Suriye'de Bir Müddet Kaldiktan Sonra Bir Gece Rüyasinda Hz. Peygamber (s.a.s.)'i Gördü. Resulullah Ona, Söyle Demisti: "beni Ziyaret Etmeyecek Misin?" Hz. Bilâl, Uyanir Uyanmaz, Hazirligini Tamamlayip Medine Yolunu Tuttu. Medine'ye Gece Ulasti. Oraya Varinca Ravza-i Mutahhara'ya Yüzünü Sürerek, Burada Resul-u Ekrem'le Birlikte Geçirdigi Günlerin Hatirasini Düsünerek Agladi. Bu Sirada Hz. Hasan İle Hz. Hüseyin Bilâl'i Görmüs, Fecir Vaktinde Ondan Ezan Okumasini Rica Et Mislerdi. Bilâl, (r.a.) Onlarin Arzusunu Yerine Getirerek, Peygamber Mescid'inde Ezan Okumustu. Bilâl'in Sesini Duyan Medineliler, Israfil Suruyla Uyandir Ilmis Gibi Yerlerinden Firlamis Ve Ezani Dinlemeye Baslamislardi. Birinci Sehadetten Sonra Resulullah'in Risâletini İkrar Eden Sehadet Tekrar Okunurken, Hz. Peygamber'in Kabrinden Kalktigini Tasavvur Ederek Evlerinden Dısari Firlamislardi. Bu Sabah, Bütün Medine'ye, Rısalet Devrini Bütün Canliligi İle Yasatan, Herkesin Hısleri Ni Costuran, Bütün Müslümanlarin Resul-u Ekrem'e Karsi Duyduklari Sevgiyi Canlandiran Bilâl'in Sesi İdi.
hz. Bilâl, Hicretin Yirminci Yilinda Altmis Yaslarinda İken Vefat Etti. Dimask'in Bâbü's-sagîr Tarafina Defnolundu. (ıbn Sa'd, Tabakat, Iıı, 238; Ibnü'l-esir, Üsdü'l-gabe, I, 209).
hz. Bilâl (r.a.), Vefati Yaklasinca, Ölümün İzdirabini, Sevgililerine Kavusmasindaki Zevk İle Mezcetmis; Ömrünün Son Anlarinda Onun Hastaligini Gören Zevcesi, Teessüründen "ah Ne Aci" Dedikçe, Bilâl: "oh! Ne Tatli!." Diyor Ve Ekliyordu: "yarin Sevgililerle, Muhammed Ve Arkadaslariyla Bulusacagim." Diyordu.
bilâl-i Habesî, Islâm'in Ahlâkiyla Ahlâklanmis, Fazîlet Ve Kemâl Sahibi Bir Sahabî İdi. Hz. Bilâl'in, İlk Müslümanlardan Oldugunu Ve Islâm Akîdesi Ugrunda En Büyük Çileyi Çekenlerden Oldugunu, Herkes Bilir Ve Ona Son Derece Sevgi Ve Hürmet Beslerdi. Hz. Bilâl, Bütün Vaktini, Resul-u Ekrem'e Hizmetle Geçirdi. O, Resulullah'in Meclısleri Nde Daima Hazir Bulunurdu. Her Namazda, Her Durum Ve Iste Resulullah'dan Ayrılmazdi. Hz. Peygamber'in Hazinedarligini, Bilâl Yapardi. Çarsi Ve Pazardan Alinacak Her Seyi O Tedarik Eder, İcabinda Ödünç Para Alir, Resulullah'in Evinin İhtiyaçlarini Saglar, Sonra Da Müsait Zamanlarda O Borçlari Öderdi.
hz. Bilâl'in Dogruluk Ve Ahlâki, Islâm'a Bagliligi Bütün Çagdaslari Tarafindan Ayni Derecede Takdir Edilmekte Ve Övülmekteydi. Artik O, Siyahî Bir Köle Degil, Ashab'in İleri Gelenlerinden Ve Islâm Devletinin Yönetiminde Söz Sahibi Olan Müminlerden Biriydi.
hz. Bilâl, Uzun Boylu, Zayif, İnce Ve Koyu Esmerdi. Ömrünün Sonlarina Dogru Saçlarinin Çogu Beyazlasmisti. (ıbn Sa'd, Tabakat, Iıı, 238-239).

ahmed Agırakça

hz. Ebu Bekır Es SıddÎk (r.a) (571-634)

hz. Muhammed (s.a.s.)'in Islâm'i Teblige Baslamasindan Sonra İlk İman Eden Hür Erkeklerin; Rasit Halifelerin, Asere-i Mübesserenin İlki. Câmiu'l Kur'an, Es-siddîk, El-atik Lakaplariyla Bilinen Büyük Sahabi.
kur'ân-i Kerim'de Hicret Sirasinda Rasûlullah'la Beraber Olmasindan Dolayi, "...magarada Bulunan İki Kisiden Biri..." (et-tevbe, 9/40) Seklinde Ondan Bahsedilmektedir. Asil Adi Abdülkâbe Olup, Islâm'dan Sonra Rasûlullah (s.a.s.)'in Ona Abdullah Adini Verdigi Kaydedilir. Azaptan Azad Edilmis Mânâsina "atik"; Dürüst, Sadik, Emin Ve İffetli Oldugundan Dolayi Da "siddik" Lâkabiyla Anilmistir. "deve Yavrusunun Babasi" Manasina Gelen Ebû Bekir Adiyla Meshur Olmustur. Teym Ogullari Kabilesinden Olan Ebû Bekir'in Nesebi Mürre B. Kâ'b'da Rasûlullah'la Birlesir. Anasinin Adi Ümmü'l-hayr Selma, Babasinin Ki Ebû Kuhafe Osman'dir. Künyesi Abdullah B. Osman B. Amir B. Amir... B. Murra ...et-teymî'dir. Bedir Savasina Kadar Müsrik Kalan Oglu Abdurrahman Disinda Bütün Ailesi Müslüman Olmustur. Babasi Ebû Kuhafe, Ebû Bekir'in Halifeligini Ve Ölümünü Görmüstür. Hz. Ebû Bekir'in Rasûlullah (s.a.s.)'den Bir Veya Üç Yas Küçük Oldugu Zikredilmistir. Islâm'dan Önce De Saygin, Dürüst, Kisilikli, Putlara Tapmayan Ve Evinde Put Bulundurmayan "hanif" Bir Tacir Olan Ebû Bekir, Ölümüne Kadar Hz. Peygamber'den Hiç Ayrilmamistir. Bütün Servetini, Kazancini Islâm İçin Harcamis, Kendisi Sade Bir Sekilde Yasamistir.
hz. Ebû Bekir, Fil Yilindan İki Sene Birkaç Ay Sonra 571'de Mekke'de Dünyaya Gelmis, Güzel Hasletlerle Taninmis Ve İffetiyle Söhret Bulmustur. İçki İçmek Câhiliye Döneminde Çok Yaygin Bir âdet Oldugu Halde O Hiç İçmemistir. O Dönemde Mekke'nin İleri Gelenlerinden Olup Araplarin Nesep Ve Ahbâr İlimlerinde Meshur Olmustur. Kumas Ve Elbise Ticaretiyle Mesgul Olurdu; Sermayesi Kirk Bin Dirhemdi Ki, Bunun Büyük Bir Kismini Islâm İçin Harcamistir. Rasûlullah'a İman Eden Ebû Bekir (r.a.) Islâm Dâvetçiligine Baslamis, Osman B. Affân, Zübeyr B. Avvâm, Abdurrahman B. Avf, Sa'd B. Ebî Vakkas Ve Talha B. Ubeydullah Gibi Islâm'in Yücelmesinde Büyük Emekleri Olan İlk Müslümanlarin Bir Çogu Islâm'i Onun Dâvetiyle Kabul Etmislerdir.
hz. Ebû Bekir Hayati Boyunca Rasûlullah'in Yanindan Ayrilmamis, Çocuklugundan İtibaren Aralarinda Büyük Bir Dostluk Kurulmustur. Rasûlullah Birçok Hususlarda Onun Görüsünü Tercih Ederdi. Umûmî Ve Husûsî Olan Önemli İslerde Ashâbiyla Müsavere Eden Peygamber (s.a.s.) Bazi Hususlarda Özellikle Ebû Bekir'e Danisirdi. (ıbn Haldun, Mukaddime, 206). Araplar Ona "peygamber'in Veziri" Derlerdi.
teymogullari Kabilesi Mekke'de Önemli Bir Yere Sahipti. Ticaretle Ugrasiyorlar, Toplumsal Temaslari Ve Genis Kültürlülükleri İle Taniniyorlardi. Hz. Ebû Bekir'in Babasi Mekke Esrafindandi. Hz. Ebû Bekir, Câhiliye Döneminde De Güzel Ahlâki İle Tâninan, Sevilen Bir Kisi İdi. Mekke'de "esnak" Diye Bilinen Kan Diyeti Ve Kefalet Ödenmesi İslerinin Yürütülmesiyle Görevliydi. Muhammed (s.a.s.) İle Büyük Bir Dostluklari Vardi. Sik Sik Bulusur, Allah'in Birligi, Mekke Müsriklerinin Durumu Ve Ticaret Gibi Konularda Müsâvere Ederlerdi. İkisi De Câhiliye Kültürüne Karsiydilar, Siir Yazmaz Ve Siiri Sevmezlerdi, Daha Ziyade Tefekkür Ederlerdi.
ıslâm'i Benimsemesi
hz. Ebû Bekir, Hira Dagindan Dönen Hz. Muhammed İle Karsilastiginda, Rasûlullah (s.a.s.) Ona, "allah'in Elçisi" Oldugunu Söyleyip "yaratan Rabbinin Adiyla Oku" (el-alâk, 96/1) Diye Baslayan âyetleri Bildirdigi Zaman Hemen Ona: "allah'in Birligine Ve Senin O'nun Rasûlü Olduguna İman Ettim" Demistir. Hz. Hatice'den Sonra Rasûlullah'a İlk İman Eden Odur. Hz. Peygamber (s.a.s.) Islâm'i Tebliginin İlk Zamanlarinda Kiminle Konustuysa En Azindan Bir Tereddüt Görmüs, Ancak Ebû Bekir Seksiz Ve Tereddütsüz Bir Sekilde Kabul Etmistir. Hatta Hz. Peygamber (s.a.s.), "bütün İnsanlarin İmani Bir Kefeye, Ebû Bekir'in Ki Bir Kefeye Konsa, Onun İmani Agir Basardi " Diye Lâtif Bir Benzetme De Yapmistir. Mü'min Ebû Bekir, Hayatinin Sonuna Kadar Tüm Varligini Islâm'a Adamis, Bütün Hayirli İslerde En Basta Gelmistir.
ebû Bekir Mekke Döneminde Güçlü Kabilelere Mensup Kisileri Islâm'a Kazandirmaya Çalisti, Öte Yandan Müsriklerin İskencelerine Maruz Kalan Güçsüzleri, Köleleri Korudu; Servetini Eziyet Edilen Köleleri Satin Alip Azad Etmekte Kullandi. Bilâl, Habbab, Lübeyne, Ebû Fukayhe, Amir, Zinnire, Nahdiye, Ümmü Ubeys Bunlardandir. Kendisi De Mescid-i Haram'da Müsriklerin Saldirisina Ugramisti. Ebû Bekir, İman Ettikten Sonra Islâm'i Teblige Gizli Gizli Devam Ediyordu. Annesi, Karisi Ümmü Ruman Ve Kizi Esma Da İman Etmis, Fakat Ogullari Abdullah, Abdurrahman Ve Babasi Ebû Kuhafe Henüz İman Etmemislerdi. Osman B. Affan, Sa'd B. Ebî Vakkas, Abdurrahman B. Avf, Zübeyr B. Avvâm, Talha B. Ubeydullah Gibi İlk Müslümanlari Islâm'a Dâvet Eden Odur. Müsriklerin Eziyetleri Çogalip Müslümanlara Yapilan Baskilar Arttiktan Sonra Hz. Peygamber Hz. Ebû Bekir'e De Habesistan'a Göç Etmesini Söylemis Ve Ebû Bekir Yola Çikmis; Ancak Berkü'l-gimâd'da Mekke'nin İleri Gelen Kabilelerinden Ibn Dugunne İle Karsilastiginda Ibn Dugunne Onu Himayesine Aldigini Ve Mekke'ye Dönmesi Gerektigini Belirterek, İkisi Birlikte Mekke'ye Dönmüslerdir. Ancak Sartli Olarak Ebû Bekir'i Himayesine Alan Ibn Dugunne, Ebû Bekir'in Açiktan Açiga İbadet Etmesi Ve İnancini Yaymaya Devam Etmesi Sebebiyle Sartlari Yerine Getirmedigini İddia Ederek Ona İbadetini Gizli Yapmasini Söylediginde Ebû Bekir, Onun Himayesine İhtiyaci Olmadigini, Zaten Kendisine Söz De Vermedigini İfade Etmisti: "senin Himayeni Sana İâde Ediyorum. Bana Allah'in Himayesi Yeter." Böylece Onüç Yil Mekke'de Rasûlullah'in Yaninda Kalan Hz. Ebû Bekir, Hz. Aise'nin Rivâyetine Göre, Rasûlullah Hicret Emrini Alip Ebû Bekir'e Gelerek Ona Beraberce Hicret Edeceklerini Söyleyince Ebû Bekir Sevinçten Aglamaya Baslamisti (ıbn Hisâm, Es-sire, Iı, 485).
hz. Peygamber'in Bir Gecede Mekke'den Kudüs'e Oradan Sidretü'l Münteha'ya Gittigi İsra Ve Mirâc Hâdisesini Duyan Müsrikler Bunu Hz. Ebû Bekir'e Yetistirdikleri Zaman; "o Dediyse Dogrudur." Demistir. Bu Sözünden Sonra Ebu Bekir'e; İhlâsli, Asla Yalan Söylemeyen, Özü Dogru, İtikadinda Süphe Olmayan Anlaminda, "siddik" Lâkabi Verildi. Kur'an Tâbiriyle, "o, Ne İyi Arkadasti " (en-nisâ, 4/69) Denilebilir.
ıste O "siddîk" İle O "emîn", O İki Arkadas Beraberce Sevr Dagindaki Magaraya Hareket Ederek Hicret Etmislerdir.
hicreti
sevr Magarasina İlk Giren Hz. Ebû Bekir, (r.a.) Magarada Kesif Yaptiktan Sonra Rasûlullah İçeri Girmistir. Ebû Bekir'in Kizi Esma Yolda Yemeleri İçin Aziklarini Hazirlamisti. Onlar Mekke'den Ayrilinca Müsrikler Her Tarafa Adamlarini Yollayarak Aramaya Basladilar. Kureys Kabilesinin Müsrikleri Ebû Cehil Baskanliginda Esma'nin Evini Aradilar, Hakaret Edip Dayak Attilar. Hz. Ebû Bekir (r.a.) Hicret Yolculuguna Çikarken Yanina Bütün Parasini Almisti. Buna Ragmen Kizi Esma Onun Nerede Oldugunu, Nereye Gittigini Kâfirlere Söylememistir. İz Süren Mekkeli Müsrikler Sevr Magarasina Kadar Geldiler. Rasûlullah Bu Sirada Kur'ân'da Anlatildigi Biçimde Söyle Diyordu: "üzülme, Allah Bizimledir" (et-tevbe, 104/40). Nitekim Allah Ona Güven Vermis, Göremedikleri Askerleriyle Onu Desteklemistir; Allah Güçlüdür, Hakimdir. Kâfirler Tüm Aramalara Ragmen Onlari Bulamadilar. Magarada Üç Gün Kaldiktan Sonra Medine'ye Yönelen Rasûlullah İle Ebû Bekir Kuba'ya Vardilar.
ebû Bekir Magarada Kaldiklari Günü Söyle Anlatir: "rasûlullah (s.a.s.) İle Beraber Bir Magarada Bulundum. Bir Ara Basimi Kaldirip Baktim. O Anda Kureys Casuslarinin Ayaklarini Gördüm. Bunun Üzerine, 'ya Rasûlullah, Bunlardan Birkaçi Gözünü Asagi Egse De Baksa Muhakkak Bizi Görür' Dedim. O, 'sus Ya Ebû Bekir. İki Yoldas Ki, Allah Onlarin Üçüncüsü Ola, Endise Edilir Mi?' Buyurdu. Kuba'da Üç Gün Kalan Rasûlullah İle Hz. Ebû Bekir Nihayet Medine'ye Vardilar. Medine'de Hz. Ebû Bekir Humma Hastaligina Tutuldu. Hastalik İlerleyip Yataga Düstügünde Rasûlullah, "allah'im Mekke'yi Bize Sevgili Kildigin Gibi Medine'yi De Bize Sevgili Kil, Hummayi Bizden Uzaklastir' Diye Dua Ettigi Zaman Hz. Ebû Bekir Ve Hasta Olan Diger Sahâbîler İyilestiler. Bu Aradâ Hz. Âise İle Hz. Muhammed (s.â.s.)'in Dügünleri Yapildi. Mescidi Nebî İnsâ Edildi. Masraflarin Bir Kismini Hz. Ebû Bekir Karsiladi. Medine'de Kardeslik Tesis Edildiginde Ebû Bekir'in Kardesligi Harise B. Zeyd Oldu.
hz. Ebû Bekir Medine'de Mescidi Nebî'nin İnsasina Katildi. Rasûlullah Islâm'i Yaymak Ve Düsmanlar Hakkinda Bilgi Toplamak İçin Seriyye Denilen Kesif Kollarini Medine Disina Gönderiyor, Bunlara Bazen Hz. Ebû Bekir De Katiliyordu. Rasûlullah İle Birlikte Bizzat Çarpistigi Savaslarda (bedir'de, Uhud'da, Hendek'te) Ebû Bekir De Yer Aldi. O, Müreysi, Kurayza, Hayber, Mekke, Huneyn, Taif Gazvelerinde De Bulundu. Rasûlullah'in Bizzat İdare Ettigi Harplere Gazve Denir. Ebû Bekir, Bu Sözü Geçen Büyük Savaslardan Baska, Otuzdan Fazla Gazveye Katilmistir. Çarpisma Olmaksizin Veddan, Buvat, Bedr-i Ûlâ, Useyre Gazveleriyle De Düsmanlar İtaat Altina Alinmistir. Bütün Bu Gazvelerde Hz. Ebû Bekir, Rasûlullah'in En Yakininda Yer Almis Olup Onun "veziri" Gibi İdi. Bedir'de, Oglu Abdurrahman Müsrikler Safinda Yer Aldiginda Ebû Bekir Ogluyla Çarpismistir. Sadece O Degil, Bedir'de Birçok Sahâbî, Oglu, Kardesi, Babasi, Dayisi İle Çarpismisti. Bedir Savasi, Müslümanlarin Islâm'i Herseyden Üstün Tuttuklarini, Allah İçin En Yakinlari Olan Müsrikleri Kan Bagi Veya Kabile Taassubu İçinde Kalmadan, Baska İnsanlardan Ayirdetmeden Öldürdüklerini Göstermektedir. Rasûlullah'in Bir Amcasi Hamza, Islâm Ordusu Safindayken Öteki Amcasi Abbas, Düsman Safindaydi. Yegeni Ubeyde Kendi Yanindayken, Öteki Yegenleri Ebû Süfyan Ve Nevfel Müsriklerle Beraberdi. Hattâ Kizi Zeyneb'in Esi Ebû'l-as Da Rasûlullah'a Karsi Müsriklerle Birlikte Savasiyordu.
hicretin 9. Yilinda Medine'de Büyük Bir Kitlik Oldu. Bu Arada Bizans İmparatoru, Sam'da Hicaz Bölgesini İstilâ Etmek Üzere Büyük Bir Ordu Hazirladi. Rasûlullah, Bu Orduya Karsi Islâm Ordusunu Hazirlarken, Kitlik Sebebiyle Zorluklarla Karsilasti. Ebû Bekir Malinin Hepsini Bu Ordunun Hazirlanmasinda Kullandi. Onuncu Yilda "vedâ Hacci"nda Bulunan Allah'in Rasûlü, Onbirinci Yilda Hastalandi.
hilâfeti
hicrî Onbirinci Yilda Hastalanan Rasûlullah (s.a.s.) 13 Rebiyülevvel Pazartesi Günü (8 Haziran 632) Vefât Etti. Onun Vefâtini Duyan Müslümanlar Büyük Bir Üzüntüye Kapildilar Ve İlk Anda Ne Yapmalari Gerektigine Karar Veremediler. Ama O Da Bir Ölümlüydü. Hz. Ömer, Onun Hz. Musa Gibi Rabbi İle Bulusmaya Gittigini, O'nun İçin "öldü" Diyen Olursa Ellerini Kesecegini Söylüyordu. Ebû Bekir, Rasûlullah'in İyi Oldugu Bir Sirada Ondan İzin Alarak Kizinin Yanina Gitmisti. Vefât Haberini Duyar Duymaz Hemen Geldi, Rasûlullah'i Alnindan Öptü Ve "babam Ve Anam Sana Fedâ Olsun Ya Rasûlullah. Ölümünde De Yasamindaki Kadar Güzelsin. Senin Ölümünle Peygamberlik Son Bulmustur. Sânin Ve Serefin O Kadar Büyük Ki, Üzerinde Aglamaktan Münezzehsin. Yâ Muhammed, Rabbinin Katinda Bizi Unutma; Hatirinda Olalim ..." Dedi. Sonra Disari Çikip Ömer'i Susturdu Ve; "ey İnsanlar, Allah Birdir, O'ndan Baska İlâh Yoktur, Muhammed O'nun Kulu Ve Elçisidir. Allah Apaçik Hakikattir. Muhammed'e Kulluk Eden Varsa, Bilsin Ki O Ölmüstür. Allah'a Kulluk Edenlere Gelince, Süphesiz Allah Diri, Bâkî Ve Ebedîdir. Size Allah'in Su Buyrugunu Hatirlatirim: "muhammed Sadece Bir Elçidir. Ondan Önce De Peygamberler Gelip Geçmistir. Simdi O Ölür Veya Öldürülürse Siz Ökçelerinizin Üzerinde Geriye Mi Döneceksiniz? Kim Ökçesi Üzerinde Geriye Dönerse Allah'a Hiçbir Ziyan Veremez. Allah Sükredenleri Mükâfatlandiracaktir" (Âl-u İmrân, 3/144). Allah'in Kitabi Ve Rasûlullah'in Sünnetine Sarilan Dogruyu Bulur, O İkisinin Arasini Ayiran Sapitir. Seytan, Peygamberimizin Ölümü İle Sizi Aldatmasin, Dininizden Saptirmasin. Seytanin Size Ulasmasina Firsat Vermeyiniz" (ıbn Hisâm, Es-sire, Iv, 335; Taberî, Târih, Iıı, 197,198).
hz. Ebû Bekir Bu Konusmasiyla Orada Bulunanlari Teskin Ettikten Sonra Rasûlullah'in Teçhiziyle Ugrasirken, Ensâr, Benû Sâide Sakifesinde Toplanarak Hazrec'in Reisi Olan Sa'd B Uhâde'yi Rasûlullah'tan Sonra Halife Tayini İçin Bir Araya Gelmislerdir. Ebû Bekir, Hz. Ömer, Ebû Ubeyde Ve Muhacirlerden Bir Grup Hemen Benû Saîde'ye Gittiler. Orada Ensâr İle Konusulduktan Ve Hilâfet Hakkinda Çesitli Müzakereler Yapildiktan Sonra Hz. Ebû Bekir, Ömer İle Ebû Ubeyde'nin Ortasinda Durdu Ve Her İkisinin Ellerinden Tutarak İkisinden Birine Bey'at Edilmesini İstedi. O, Kendisini Halife Olarak Öne Sürmedi. Hz. Ebû Bekir'in Konusmasindan Sonra Hz. Ömer Atilarak Hemen Ebû Bekir'e Bey'at Etti Ve, "ey Ebû Bekir, Müslümanlara Sen Rasûlullah'in Emriyle Namaz Kildirdin. Sen Onun Halifesisin Ve Biz Sana Bey'at Ediyoruz. Rasûlullah'a Hepimizden Daha Sevgili Olan Sana Bey'at Ediyoruz" Dedi. Hz. Ömer'in Bu âni Davranisi İle Orada Bulunanlarin Hepsi Ebû Bekir'e Bey'at Ettiler. Bu Özel Bey'attan Sonra Ertesi Gün Mescid-i Nebî'de Hz. Ebû Bekir Bütün Halka Hutbe Okudu Ve Resmen Ona Bey'at Edildi. Rasûlullah'in Defni Sali Günü Gerçeklesirken, Onun Nereye Defnedilecegi Hakkinda Da Bir İhtilâf Meydana Geldiginde Hz. Ebû Bekir Yine Firasetini Ortaya Koydu Ve "her Peygamber Öldügü Yere Defnedilir" Hadisini Ashaba Hatirlatarak Bu İhtilâfi Giderdi. Rasûlullah'in Cenaze Namazi İmamsiz Olarak Gruplar Halinde Kilindi. Bütün Bunlar Olurken, Hz. Ali'nin Hz. Fatima'nin Evinde Hasimogullari Ve Yandaslari İle Toplandigi Ve Bey'ata İlk Zamanlar Katilmadigi Nakledilir. Hz. Ali Rivâyetlere Göre, El-bey'atü'l-kübrâ'ya Bey'at Edildigi Haberini Alir Almaz, Elbisesini Yarim Yamalak Giydigi Halde Evden Firlamis Ve Gidip Hz. Ebû Bekir'e Bey'at Etmistir (taberî, Târih, Iıı, 207). Onun Aylarca Hz. Ebû Bekir'e Bey'at Etmedigi Haberleri Gerçege Uygun Olmasa Gerektir. Çünkü Onun Ebû Bekir'in Üstünlügünü Bildigi, Onun Hakkinda Yaptigi Konusmalar Ve Tarihin Akisi, Diger Rivâyetlere Aykiridir.
râsulullah'in En Yakin Ashâbi Arasinda -hattâ Ebû Bekir İle Ömer Arasinda- Zaman Zaman İhtilâflar, Görüs Ayriliklari Meydana Gelmisse De İlk İki Halife Zamaninda Da Görüldügü Gibi Dâima Birliktelik Devam Ettirilmistir. Anlasmazlik Gibi Görünen Hâdiselerin Birçogunda Huy Ve Karakter Farkliligi Rol Oynuyordu. Meselâ Ebû Bekir Yumusak Ve Sâkin Davranirken, Ömer Sertlik Yanlisiydi. Ama Her Zaman Birlikte Hareket Ettiler. Ebû Bekir'in Yönetiminde, Hz. Ali Ve Zübeyr B. Avvam Ridde Savaslarinda Kararlarin İçinde, Namazlarda Ebû Bekir'in Arkasinda Yer Almislardir (ıbn Kesir, El-bidâye Ve'n Nihâye, V, 249). Hz. Ali, Rasûlullah'in Bir Vasiyeti Olsaydi Ölünceye Kadar Onu Yerine Getirecegini Söylemis (taberî, A.g.e., Iv, 236) Ancak, Ibn Abbas'in Rasûlullah Hastalandigi Zaman Ona Gidip Hilâfet İsini Sormak İstemesini Geri Çevirmistir. Yani Hz. Ebû Bekir'in Halifeligine Karsi Kimseden Bir Çikis Olmamistir. Zaten Tabii, Fitrî, Akli Ve Maslahata Uygun Olan Da Onun Halifeligidir. Hz. Peygamber Ölmeden Önce Yazili Bir Ahidname Birakmamis, Ancak Hz. Ebû Bekir'in Faziletine Dair Mescid'de Konusmus, Hasta Yatagindayken Onu İsrarla Çagirtmis Ve Yerine İmam Tâyin Etmistir.
hz. Ebû Bekir, Kendisine Rasûlullah'in Mirasindan Pay Almak İçin Gelen Hz. Fâtima'ya, "rasûlullah'in Yaptigi Hiçbir Seyi Yapmaktan Geri Durmam" Diyerek, Fâtima'nin Peygamberin Kizi Olmasini Dinin Üstün Tutulmasindan Daha Önemsiz Görmüs Ve Rasûlullah'in Yanindayken Ondan Ne Duymus, Ne Görmüsse Onu Tatbik Etmistir (taberî, Iıı, 220). Sonralari Hz. Ali'nin Hilâfeti Zamaninda Fâtima'ya -ki, Ebû Bekir'e Gidip Miras İsterken Onu Savunmustu- Mirastan Hiçbir Sey Vermemesi De Ashâbin Rasûlullah'in Sünnetine Nasil İtaat Ettiklerinin Delilidir (ıbn Teymiye, Minhâc'üs-sünne, Iıı, 230). Hz. Ebû Bekir "rasûlullah'in Halifesi" Seçildikten Sonra Mescid'de Yaptigi Konusmada, "sizin En Hayirliniz Degilim, Ama Basiniza Geçtim; Görevimi Hakkiyle Yaparsam Bana Yardim Ediniz, Yanilirsam Dogru Yolu Gösteriniz; Ben Allah Ve Rasûlü'ne İtaat Ettigim Müddetçe Siz De Bana İtaat Ediniz, Ben İsyan Edersem İtaatiniz Gerekmez..." Demistir (ıbn Hisâm, Es-sire, Iv, 340-341; Taberî, Târih, Iıı, 203).
mürtedlerle Mücadele, Irak Ve Suriye Fütühati
hz. Ebû Bekir Rasûlullah'in Halifesi Olduktan Sonra, Onun Vefâtiyla Arabistan'da Mekke Ve Medine Disindaki Bölgelerde Görülen Dinden Dönme Hareketlerine, Yalanci Peygamberlere, "namaz Kilariz, Ama Zekât Vermeyiz" Diyenlere Karsi Savas Açti. Esvedu'l-ansi, Müseylemetü'l-kezzâb, Secah, Tuleyha Gibi Yalanci Peygamberlerle Yapilan Savaslarla Bu Zararli Unsurlar Yok Edilmis, İsyan Bastirilmis, Zekât Yeniden Toplanmaya Ve Beytü'l-mal'e Konulup Dagitilmaya Baslanmistir. Rasûlullah'in Hazirladigi, Ancak Vefâti Sebebiyle Bekleyen Üsâme Ordusunu Ürdün'e Yollayan Ebû Bekir, Bahreyn, Umman, Yemen, Mühre İsyanlarini Bastirmistir. İçte İsyancilarla Mücâdele Edilirken, Dista Da İki Büyük İmparatorlugun, İran Ve Bizans'in Ordulariyla Karsilasilmistir. Hîre, Ecnâdin Ve Enbâr, Savaslarla Islâm Diyarina Katilmis, Irak Fethedilmis, Suriye'nin De Önemli Kentleri Ele Geçirilmistir. Yermük Savasi Devam Ederken Hz. Ebû Bekir Vefât Etmistir. Onun Ordusuna Verdigi Ögütlerde Su İbareler Vardir: "kadin, Çocuk Ve Yaslilara Dokunmayin, Yemis Veren Agaçlari Kesmeyin, Ma'mur Bir Yeri Tahrip Etmeyin, Haddi Asmayin, Korkmayin." Gerçekten Islâm Ordusu Fethettigi Yerlerde Kimseye Zulmetmemis, Adaletiyle Düsmanlarin Takdirini Kazanmis, Müslüman Olmayip Da Cizye Vererek Islâm'in Himayesine Giren Milletler Huzur Ve Emniyet İçinde Yasamislardir.
kur'ân-i Kerîm'in Toplanmasi, "mushaf''in Meydana Gelmesi
hz. Ebû Bekir, Ridde Harplerinde, Vahiy Kâtiplerinin Ve Kurrâ'nin Birçogunun Sehid Olmasi Üzerine, Hz. Ömer'in Kur'ân'in Toplanmasi Fikrine Önce Sicak Bakmamissa Da Sonra Ona Hak Vererek, Kur'ân âyetlerinin Toplanmasini Saglamistir. Rasûlullah Zamaninda Peyderpey İnen Vahiy, Kâtiplerce Ceylan Derilerine, Beyaz Taslara, Enli Hurma Dallarina Yazildigi Gibi, Ashâbin Çogu Da Kur'ân Hâfizi İdi. Ancak, Yazili Olan âyetler Daginikti, Kurrâ Da Azalinca Kur'ân'in Muhafazasi Hususunda Endise Edildi. Ebû Bekir, Zeyd B. Sâbit'in Baskanliginda Bir Heyet Teskil Ederek, Herkesin Elindeki âyetleri Getirmesini Emretti. Ayrica Sâhitlerle âyetler Dogrulaniyor, Kurrâ' İle Te'kid Ediliyordu. Böylece Bütün âyetler Toplandi Ve "mushaf" Meydana Getirildi. Bu Mushaf Ebû Bekir'den Ömer'e, Ondan Da Kizi Hafsa'ya Geçti Ve Hz. Osman Zamaninda Çogaltilarak Dârü'l-islam'in Bütün Vilâyetlerine Dagitildi.
vefâti
hilâfeti İki Sene Üç Ay Gibi Çok Kisa Bir Müddet Sürmesine Ragmen Hz. Ebû Bekir Zamaninda Islâm Devleti Büyük Bir Gelisme Göstermistir. Hz. Ebû Bekir Hicrî 13. Yilda Cemâziyelâhir Ayinin Basinda Hicretten Sonra Medine'de Yakalandigi Hastaliginin Ortaya Çikmasi Üzerine Yataga Düsünce Yerine Ömer'in Namaz Kildirmasini İstedi. Ashâbla İstisâre Ederek Hz. Ömer'i Halifelige Uygun Gördügünü Söyledi. Hz. Ömer'in Sert Ve Kaba Olusu Gibi Bazi İtirazlara Cevap Verdi Ve Hilâfet Ahitnamesini Hz. Osman'a Yazdirdi. Ebû Bekir (r.a.) De, Çok Sevdigi Rasûlullah Gibi Altmisüç Yasinda Vefât Etti. Vasiyeti Geregi Rasûlullah'in Yanina -omuz Hizasinda Olarak- Defnedildi. Böylece Bu İki Büyük İnsanin, İki Büyük Dostun, Kabirlerinde De Birliktelikleri Devam Etti.
kisiligi Ve Yönetimi
tâcir Olarak Genis Bir Kültüre Sahip Olan Hz. Ebû Bekir, Dürüstlügü Ve Takvâsi İle Ashâb İçinde İlk Sirada Yeralir. Karakteri; Yumusak Huyluluk, Çok Düsünüp Çok Az Konusmak, Tevâzu İle Belirgindi. Hz. Âise'nin Rivâyetine Göre, "gözü Yasli, Gönlü Hüzünlü, Sesi Zayif" Biri İdi. Câhiliye Döneminde Müsrikler Ona Güvenir, Diyet Ve Borç-alacak İslerinde Onu Hakem Tanirlardi. Rasûlullah'in En Sadik Dostu Olan Ebû Bekir'in Mirâc Olayinda Sergiledigi Sonsuz Baglilik Örnegi Ona "es-siddik" Lâkabini Kazandirmistir. O Bu Olayda "o Ne Söylüyorsa Dogrudur" Demistir. Cömertlikte Ondan Üstünü De Yoktur. Bütün Malini Mülkünü Islâm İçin Harcamis, Vefât Ederken Vasiyetinde, Halifeligi Müddetince Aldigi Maaslarin, Topraklarinin Satilarak İâde Edilmesini İstemis Ve Geride Bir Deve, Bir Köleden Baska Birsey Birakmamistir. Dört Esinden Alti Çocugu Olan Ebû Bekir, Kizi Âise'yi Rasûlullah İle Hicretten Sonra Evlendirmistir (tabakat-i Ibn Sa'd, Vı, 130 Vd.; Ibnu'l-esir, Iı, 115 Vd).
hicret Sirasinda Magarada İken Ayagini Bir Yilan Soktugunda Ve Ayagi Acidiginda O Sirada Dizine Yatip Uyumus Olan Peygamber'i Uyandirmamak İçin Sesini Çikarmamasi, Aglarken Hz. Peygamber Uyanip Ne Oldugunu Sordugunda, "anam-babam Sana Fedâ Olsun Ya Rasûlullah" Demesi Olayi Ebû Bekir'in Rasûlullah'a Olan Bagliliginin Örneklerinden Sadece Biridir. Hz. Ebû Bekir'in Beyaz Yüzlü, Zayif, Dogan Burunlu, Sakallarini Kina Ve Çivit Otuyla Boyayan Sakin Bir Adam Oldugu Rivâyet Edilir (ıbnü'l Esir, El-kâmil Fi't-târih, Iı, 419-420). Rasûlullah'tan Sonra Bu Ümmetin En Hayirlisi Ebû Bekir'dir. O, Hz. Peygamber'in Veziri, Fetvâlarda En Yakini İdi. Rasûlullah'in, "insanlardan Dost Edinseydim, Ebû Bekir'i Edinirdim" (buhâri, Salât, 80: Müslim, Mesâcid, 38: Ibn Mâce, Mukaddime, Iı) Ve "herkeste İyiliklerimin Karsiligi Vardir, Ebû Bekir Hariç" Demesi Ve Son Hutbesinde, "allah, Kullarindan Birini Dünya İle Kendi Katinda Olan Seyleri Tercih Hususunda Serbest Birakti; Kul, Allah Katinda Olani Tercih Etti'' Diye Ebû Bekir'i Övmesi Ve Mescide Açilan Tüm Kapilari Kapattirip Yalniz Hz. Ebû Bekir'in Kapisini Açik Birakmasi Ona Verdigi Degeri Göstermektedir. Hz. Ebû Bekir'in Nasslara Aykiri Hiçbir Görüsü Bize Ulasmamistir, Çünkü Böyle Bir Reyi Yoktur. Ebû Bekir Nâsih Sünneti Çok İyi Biliyor, Rasûlullah'i Herkesten Çok Taniyordu. Bu Yüzden Hilâfetinde Kendisine Karsi İçte Muhâlif Bir Hareket Olmamis Ve Fitneler Görülmemistir (buhâri, Fedâilü'l-ashâbi'n-nebî, 3 ). İhtilâf Veya İhtilâflarda Çözümsüzlük, Bid'atler Onun Devrinde Yasanmamistir. "üzülme, Allah Bizimle Beraberdir" Buyuran Rasûlullah'in Haberi Sanki Lâfizda Ve Mânâda Hz. Ebû Bekir'de Zâhir Olmustur (ıbn Teymiye, Külliyat Tercümesi, Istanbul 1988, Iv, 329).
kaynaklarda Onun, "ben Ancak Rasûlullah'a Tâbiyim, Birtakim Esaslar Koyucu Degilim" Diye Kararlarinda Çok Titiz Davrandigi Zikredilir (taberî, Iv, 1845; Ibn Sa'd, Iıı, 183). Bir Meseleyi Hallederken Önce Kur'ân'a Bakar, Bulamazsa Sünnet'te Arastirir, Orda Da Bulamazsa Ashâbla İstisâre Eder Ve İctihad Ederdi. Ganimetin Bölüsümü Meselesinde Muhâcir-ensâr Esitligi'nin İhtilâfa Yol Açmasinda Ömer'in Muhâcirlere Daha Çok Pay Verilmesini Savunmasina Ragmen Ganimeti Esit Olarak Bölüstürmüstür. O Sebeple Hilâfetinde Huzursuzluk Çikmadi. Rasûlullah Ve Kendisi, Bir Mecliste Bir Anda Verilen Üç Talâki Bir Talâk Saymislar, Bu Daha Sonra-birçok "maslahat Geregi" Diye Yapilan Degisiklik Gibi- Üç Talâk Sayilmistir. Yani Ebû Bekir, Rasûlullah'in Tüm Uygulamalarini Aynen Tatbik Etmek İstemis; Bazen -kalpleri Islâm'a İsindirmak İstenenlere Toprak Vermesi Gibi- Maslahat Geregi Veya Zamanin Degismesiyle Hükümlerin Degismesini Söyleyen Ashâbina Uymustur. Müslümanlar Henüz Otuzsekiz Kisiyken Mekke'de Mescid-i Haram'da Islâm'i Teblig Eden Ve Müsriklerce Dövülen Ebû Bekir'e Hilâfetinde "halifet-u Rasûlillah" Denilmis, Sonraki Halifelere İse "emîrü'l-mü'minîn" Denilmistir. Mâlî İslerini Ebû Ubeyde, Kadilik Ve Kazâ İslerini Hz. Ömer, Kâtipligini Zeyd B. Sâbit Ve Hz. Ali, Baskumandanligini Üsâme Ve Halid B. Velid Yapmistir. Medine Dârü'l-ıslâm'in Baskenti Olmus, Mekke, Taif, San'a, Hadramevt, Havlan, Zebid, Rima, Cened, Necran, Cures, Bahreyn Vilâyetlere Ayrilmistir. Yönetimi Merkezî Olup, Ganimetlerin Beste Biri Beytü'l-mal'de Toplanmistir.
hz. Ebû Bekir, Mukillîn Denilen Çok Az Hadis Rivâyet Eden Ashâbdan Sayilir. O, Yanilip Da Yanlis Birsey Söylerim Korkusuyla Yalnizca Yüz Kirk İki Hadis Rivâyet Etmis Veya Ondan Bize Bu Kadar Hadis Rivâyeti Nakledilmistir. Hutbe Ve Ögütlerinden Bazilari Söyledir:
"rasûlullah Vahy İle Korunuyordu. Benim İse Beni Yalniz Birakmayan Bir Seytanim Vardir... Hayir İslerinde Acele Edin, Çünkü Arkanizdan Acele Gelen Eceliniz Var... Allah İçin Söylenmeyen Bir Sözde Hayir Yoktur... Herhangi Bir Yericinin Yermesinden Korktugu İçin Hakki Söylemekten Çekinen Kimsede Hayir Yoktur... Amelin Sirri Sabirdir... Hiç Kimseye İmandan Sonra Sagliktan Daha Üstün Bir Nimet Verilmemistir... Hesaba Çekilmeden Kendinizi Hesaba Çekiniz (ayr. Bk. Ebû Nuaym, Hilye, L )

---

hz. Osman B. AffÂn (r.a)

osman B. Affân B. Ebil-as B. Ümeyye B. Abdi's-sems B. Abdi Menaf El-kuresî El-emevî; Rasid Halifelerin Üçüncüsü. Ümeyyeogullari Ailesine Mensup Olup, Nesebi Besinci Ceddi Olan Abdi Menaf'ta Resulullah (s.a.s) İle Birlesmektedir. Fil Olayindan Alti Sene Sonra Mekke'de Dogmustur. Annesi, Erva Binti Küreyz B. Rebia B. Habib B. Abdi Sems'tir. Büyükannesi İse Resulullah (s.a.s)'in Halasi Abdülmuttalib'in Kizi Beyda'dir. Künyesi, "ebû Abdullah'tir. Ona, "ebu Amr" Ve "ebu Leyla" Da Denilirdi (ıbnul-hacer El-askalânî, El-isabe Fi Temyîzi's-sahabe, Bagdat T.y., Iı, 462; Ibnül Esîr, Üsdül-gâbe, Iıı, 584-585; Celaleddin Suyûtî, Târihul-hulefâ, Beyrut 1986, 165).
resulullah (s.a.s) Risaletle Görevlendirildiginde Osman (r.a) Otuz Dört Yaslarindaydi. O, İlk İman Edenler Arasindadir. Ebû Bekir (r.a), Güvendigi Kimseleri Islâma Davette Yogun Gayret Göstermekteydi. Onun Bu Çalismalari Neticesinde, Abdurrahman B. Avf, Sa'd B. Ebi Vakkas, Zübeyr B. Avvâm, Talha B. Ubeydullah Ve Osman B. Affân İman Etmıslerdi. Hz. Osman, Cahiliyye Döneminde De Hz. Ebû Bekir'in Samimi Bir Arkadasi İdi (siretu Ibn İshak, İstanbul 1981,121; Üsdü'l-gâbe, Ayni Yer; Askalanî, Ayni Yer). Hz. Osman, İman Ettigi Zaman Bunu Duyan Amcasi Hakem B. Ebil-Âs Onu Sikica Baglayarak Hapsetmis Ve Eski Dinine Dönmezse Asla Serbest Birakmayacagini Söylemisti. Hz. Osman (r.a) Ebediyyen Dininden Dönmeyecegini Söyleyince, Kararliligini Gören Amcasi Onu Serbest Birakmisti (suyûtî, 168). Pesinden O, Resulullah (s.a.s)'in Kizi Rukayye İle Evlenmisti. Bazi Tarihçiler Bu Evliligin Peygamber'in Risaletle Görevlendirilmesinden Önce Oldugunu Kaydederler (suyûtî, A.g.e., 165).
mekkeli Müsriklerin İman Edenlere Yönelttikleri Baski Ve İskenceler Yogunlasip Çekilmez Bir Hal Alinca, Resulullah (s.a.s), Ashabina Habesistan'a Hicret Etmeleri Tavsiyesinde Bulunmustu. Hz. Osman'in Habesistan'a İlk Hicret Edenler Arasinda Oldugu Hakkinda Kaynaklar İttifak Halindedirler. Ibn Hacer Birçok Sahabiye Dayandirarak Hz. Osman'in, Esi Rukayye İle Birlikte Habesistan'a Hicret Eden İlk Kimse Oldugunu Kaydetmektedir (ıbn Hacer, Ayni Yer). Mekkelilerin İman Ettiklerine Dair Yanlis Bir Haberin Habesistan'a Ulasmasiyla Birlikte Muhacirlerden Bir Bölümü Mekke'ye Geri Dönmüstü. Hz. Osman Da Geri Dönenler Arasindaydi. Ancak Onlar Kendilerine Ulasan Haberin Asilsiz Olduguna Sahit Olduklarinda Tekrar Habesistana Gitmek İçin Yola Çiktilar. Hz. Osman, Hareket Etmeden Önce Resulullah (s.a.s)'e Söyle Demisti: "ya Resulullah! Bir Defa Hicret Ettik. Bu Necasi'ye İkinci Hicretimiz Oluyor. Ancak Siz Bizimle Degilsiniz". Resulullah (s.a.s) Ona; "siz Allah'a Ve Bana Hicret Edenlersiniz. Bu İki Hicretin Tamami Sizindir" Karsiligini Vermisti. Bunun Üzerine O; "bu Bize Yeter Ya Resulullah" Dedi (ıbn Sa'd, Tabakatül-kübra, Beyrut T.y., I, 207).
hz. Osman (r.a), İkinci Olarak Hicret Ettigi Habesistan'da Bir Müddet Kaldiktan Sonra Mekke'ye Geri Döndü. Resulullah (s.a.s), Medine'ye Hicret Etmekle Emrolundugunda, Hz. Osman Diger Müslümanlarla Birlikte Medine'ye Hicret Etti. O, Medine'ye Ulastigi Zaman Hassan B. Sabit'in Kardesi Evs B. Sabit'e Konuk Olmustu. Bundan Dolayi Hassan, Onu Çok Severdi (ıbnül-esîr, Üsdül-gâbe, 585; Ibn Sa'd, A.g.e., 55-56).
bir Yahudinin Mülkiyetinde Olan Rume Kuyusunu Yirmi Bin Dirheme Satin Alarak Bütün Müslümanlarin İstifadesine Sunmustu. Bu Kuyunun Müslümanlar İçin Ne Kadar Önemli Oldugu Resulullah (s.a.s)'in Su Sözünden Anlasilmaktadir: "rume Kuyusunu Kim Açarsa, Ona Cennet Vardir" (buharî, Fezailu'l-ashab, 47).
hz. Osman, Hanimi Rukayye Agir Hasta Oldugu İçin, Resulullah (s.a.s)'in İzniyle Bedir Savasindan Geri Kalmisti. Rukayye Ordu Bedir'de Bulundugu Esnada Vefat Etmis, Müslümanlarin Zaferinin Müjdesi Medine'ye Ulastigi Gün Topraga Verilmisti. Fiili Olarak Bedir'de Bulunmamis Olmakla Birlikte Resulullah (s.a.s) Onu Bedir'e Katilanlardan Saymis Ve Ganimetten Ona Da Pay Ayirmisti (üsdül-gâbe, Iıı, 586; Suyutî, A.g.e., 165; H.i.hasan, Tarihu'l-ıslâm, I, 256).
hz. Osman Bedir Savasi Hariç, Müsriklerle Ve Islâm Düsmanlariyla Yapilan Bütün Savaslara Katilmistir.
rukayye'nin Vefat Edisinden Sonra Resulullah (s.a.s), Hz. Osman'i Diger Kizi Ümmü Gülsüm İle Evlendirdi. Hicretin Dokuzuncu Yilinda Ümmü Gülsüm Vefat Ettiginde Resulullah (s.a.s) Söyle Buyurmustu: "eger Kirk Tane Kizim Olsaydi Birbiri Pesinden Hiç Bir Tane Kalmayana Kadar Onlari Osman'la Evlendirirdim" Ve Yine Hz. Osman'a "üçüncü Bir Kizim Olsaydi Muhakkak Ki Seninle Evlendirirdim" Demisti (üsdül-gâbe, Ayni Yer). Resulullah (s.a.s)'in İki Kiziyla Evlenmis Oldugu İçin İki Nûr Sahibi Anlaminda, "zi'n-nureyn" Lakabiyla Anilir Olmustur. Zatü'r-rika Ve Gatafan Seferlerinde Resulullah (s.a.s), Onu Medine'de Yerine Vekil Birakmistir (suyuti, A.g.e., 165).
hz. Osman'in Habesistan'a Hicreti Esnasinda Hz. Rukayye'den Dogan Abdullah Adindaki Oglu, Medine'ye Hicretin Dördüncü Yilinda Bir Horozun Yüzünü Gözünü Tirmalamasi Sonucunda Hastalanarak Vefat Etti. Abdullah, Vefat Ettiginde Alti Yasinda İdi (ıbn Sa'd, A.g.e., Iıı, 53, 54).
hicretin Altinci Yilinda Müslümanlar, Umre Yapmak İçin Mekke'ye Hareket Ettiklerinde, Hz. Osman Da Onlarin Arasindaydi. Ancak, Putperest Mekke Yönetimi, Müslümanlari Mekke'ye Sokmama Karari Almisti. Bunun Üzerine Hudeybiye'de Karargah Kuran Resulullah (s.a.s), Müsriklerle Diyalog Kurarak, Maksatlarinin Yalnizca Umre Yapmak Oldugunu Onlara Bildirmek İstiyordu. Resulullah (s.a.s), Bu İs İçin Hz. Ömer'i Görevlendirmek İstemis, Ancak Hz. Ömer, Bir Takim Geçerli Sebepler İleri Sürerek Hz. Osman'in Daha Uygun Oldugunu Söylemisti. Bunun Üzerine Resulullah (s.a.s), Elçilik Görevini Hz. Osman'a Verdi. Daha Önce Elçi Gönderilen Hiras B. Umeyye El-ka'bî'yi Mekkeliler Öldürmek İstemıslerdi (ıbn Sa'd, A.g.e., Iı, 96). Müsriklerin Hirçin Davranıslari Böyle Bir Elçiligi Tehlikeli Bir Hale Sokuyordu. Resulullah (s.a.s), Hz. Osman (r.a)'a Söyle Dedi: "git Ve Kureys'e Haber Ver Ki, Biz Buraya Hiç Kimse İle Savasmaya Gelmedik. Sadece Su Beyt'i Ziyaret Ve Onun Haremligine Saygi Göstermek İçin Geldik Ve Getirdigimiz Kurbanlik Develeri Kesip Dönecegiz ". Hz. Osman (r.a), Mekke'ye Gidip, Müsriklere Bu Hususlari Bildirdi. Ancak Onlar; "bu Asla Olmaz. Mekke'ye Giremezsiniz" Karsiligini Verdiler. Onlarin Red Cevabi Islâm Kârargahina Osman (r.a)'in Öldürüldügü Seklinde Ulasti. Onun Dönüsünün Gecikmesi Bu Haberi Destekler Nitelikteydi. Bunun Üzerine Resulullah (s.a.s), Yanindaki Bütün Müslümanlari, Ölmek Pahasina Müsriklerle Çarpismak Üzere, Bey'ata Çagirdi. Bey'atu'r-ridvan Adiyla Tarihe Geçen Bu Bey'atlasmada Resulullah (s.a.s) Sol Elini Sag Elinin Üzerine Koyarak, "osman Allah'in Ve Resulünün İsi İçin Gitmistir" Dedi Ve Onun Adina Da Bey'at Etti. Müsrikler Bu Durumdan Korkuya Kapildiklari İçin Anlasma Yolunu Tercih Etmıslerdi (ıbn Sa'd, Iı, 96, 97). Hz. Osman, Bu Arada Mekke'deki Güçsüz Müslümanlarla Görüsmüs Ve Onlari Islâm'in Yakinda Gerçeklesecek Olan Fethiyle Teselli Etmisti (asim Köksal, Islâm Tarihi, Vı, 177).
müsrikler, Osman (r.a)'a İsterse Kâ'be'yi Tavaf Edebilecegini Bildirmısler, Ancak O, Resulullah (s.a.s) Tavaf Etmeden, Kendisinin De Tavaf Etmeyecegi Cevabini Vermisti. Hudeybiye'de Bulunan Sahabiler İse Resulullaha: "osman Beytullah'a Kavustu, Onu Tavaf Etti; Ne Mutlu Ona" Dediklerinde Resulullah (s.a.s); "beytullah'i Biz Tavaf Etmedikçe, Osman Da Tavaf Etmez Buyurmustur" (vakidî'den Naklen, A. Köksal, A.g.e., 178-179).
hz. Osman, Medine Dönemi Boyunca Sürekli Resulullah (s.a.s) İle Birlikte Olmaya Gayret Gösterdi. Ashabin En Zenginlerinden Biri Olmasi, Onun Islâma Ve Müslümanlara Herkesten Çok Maddi Yardimda Bulunmasini Sagladi. Bilhassa Kâfirler Üzerine Sefere Çikan Ordularin Techiz Edilmesinde Asiri Derecede Cömert Davrandigi Görülmektedir. Tarihçiler Onun Ceys'ul-usra Diye Adlandirilan Tebük Seferine Çikacak Ordunun Techiz Edilmesine Yaptigi Katkiyi Övgüyle Zikretmektedirler. O, Bu Ordunun Yaklasik Üçte Birini Tek Basina Techiz Etmistir. Asker Sayisinin Otuz Bin Kisi Oldugu Göz Önüne Alinirsa Bu Meblagin Büyüklügü Rahatça Anlasilir. Yaptigi Yardimin Dökümü Söyledir: Gerekli Takimlariyla Birlikte Dokuz Yüz Elli Deve Ve Yüz At, Bunlarin Süvarilerinin Teçhizati, On Bin Dinar Nakit Para (a. Köksal, Ix,162). Onun Bu Davranisindan Çok Memnun Olan Resulullah (s.a.s); "ey Allah'im! Ben Osman'dan Raziyim. Sen De Razi Ol" (ıbn Hisam, Sîre, Iv,161) Diyerek Duada Bulunmus Ve; Bundan Sonra Osman'a Isledikleri İçin Bir Sorumluluk Yoktur" (suyûtî, A.g.e.,169) Demistir.
hz. Osman, Veda Hacci Esnasinda Da Resulullah (s.a.s)'in Yanindaydi. Resulullah (s.a.s) Müslümanlari İlgilendiren Bir Çok Meselede Osman (r.a)'in Yardimina Müracaat Etmistir (h.i.hasan, A.g.e., I, 256).
hz. Ebû Bekir (r.a) Halife Seçilince Osman (r.a) Ona Bey'at Etti. Ebû Bekir (r.a) Halifeligi Boyunca Ümmetin Islerini İdarede Onunla İstisarede Bulundu. Ebû Bekir (r.a)'in Vefatindan Önce Yazdirdigi Hz. Ömer'in Halife Atanmasina Dair Belgeyi Osman (r.a) Kaleme Almistir. Hz. Ebû Bekir, Osman (r.a)'in Yazdiklarini Ona Tekrar Okutturduktan Sonra Mühürletmisti. Osman (r.a), Yaninda Ömer (r.a) Ve Yaninda Useyd Ibn Saîd El-kurazî Oldugu Halde Disari Çikmis Ve Oradakilere "bu Kagitta Adi Yazilan Kimseye Bey'at Ediyor Musunuz" Diye Sormustu. Onlar Da "evet" Diyerek Bunu Kabul Etmıslerdi (ıbn Sad A.g.e., Iıı, 200).
halifeligi
hz. Ömer (r.a), Yaralaninca, Hilâfete Geçecek Kimsenin Tayin Edilmesi İçin Alti Kisiden Olusan Bir Sura Olusturmustu. Bunlar Hz. Ali, Osman, Sa'd Ibn Ebi Vakkas, Abdurrahman B. Avf, Zubeyr Ibn Avvam Ve Talha Ibn Ubeydullah (r.anhum) İdiler. Yapilan Görüsmeler Neticesinde, Sura Üyelerinden Dördü Feragat Edince Görüsmeler Hz. Osman'la Hz. Ali Üzerinde Devam Etti. Sura Baskani Abdurrahman Ibn Avf, Genis Bir Kamu Oyu Yoklamasi Yaptiktan Sonra Müslümanlarin Bu İki Kisiden Birisinin Halife Seçilmesi Üzerinde Mutabik Olduklarini Gördü. Hz. Ali (r.a)'i Çagirarak Ona; Allah'in Kitabi, Resulünün Sünneti Ve Ebû Bekir Ve Ömer'in Uygulamalarina Tabi Olarak Hareket Edip Etmeyecegini Sordu. O, Allah'in Kitabi Ve Resulünün Sünnetine Tam Olarak Uyacagi, Ancak Bunun Disinda Kendi İçtihadina Göre Davranacagi Cevabini Verdi. Ayni Soruyu Osman (r.a)'a Yönelttiginde O, Bunu Kabul Etmisti. Bunun Üzerine Abdurrahman Ibn Avf, Osman (r.a)'i Halife Atadigini İlan Ederek Ona Bey'at Etti (suyuti, A.g.e.,171, 172; Ibn Hacer, A.g.e., 463; H.i.hasan, A.g.e., I, 258, 261). Hz. Osman'a İkinci Olarak Bey'at Eden Kimse Hz. Ali (r.a) Olmustur. Pesinden De Bütün Müslümanlar Ona Bey'at Ettiler (ıbn Sa'd, A.g.e., Iıı, 62). Osman (r.a)'in Hilâfete Geçisi Hicri Yirmi Üç Senesi Zilhicce Ayinin Sonlarinda Olmustur.
osman (r.a), Devlet İdaresini Devraldigi Zaman Islâm Fetihleri Hizli Bir Sekilde Devam Ediyordu. Hz. Ömer (r.a) Devrinde Suriye, Filistin, Misir Ve İran, Islâm Topraklarina Katilmisti. Hz. Ömer (r.a)'in Güçlü İdaresi, Fethedilen Bölgelerde Otorite Ve Düzenin Saglam Bir Sekilde Yerlesmesini Saglamisti.
hz. Osman (r.a), Islâm Tebliginin Girmis Oldugu Yayilma Sürecini Ayni Hizla Devam Ettirmeye Çalisti. O, Ermenistan, Kuzey Afrika Ve Kibris'i Fethetmis, İran'daki Ayaklanmalari Bastirarak Merkezî Yönetimin Nüfuzunu Yeniden Tesis Etmistir. Hz. Osman (r.a), Hilâfeti Devraldigi Zaman İdari Kadrolarda Yavas Yavas Bazi Degisiklikler Yapma Yoluna Gitti. Ancak, Ömer (r.a)'in Vasiyetine Uyarak Bir Sene Müddetle Onun Valilerini Yerlerinde Birakti. İlk Önce Küfe Valisi Mugire B. Su'be'yi Azlederek Yerine Sa'd B. Ebi Vakkas'i Atadi. Sa'd, Osman (r.a)'in Yönetime Geçtikten Sonra Atadigi İlk Validir (ıbnül-esir El-kamil Fî't-tarih, Beyrut 1979, Iıı, 79).
misirlilarca Sevilen Bir Kimse Olan Amr B. El-as'in Misir Valiliginden Alinmasi Ve Yerine, Abdullah B. Sa'd B. Ebi Serh'in Tayin Edilmesi Bazi Karisikliklarin Çikmasina Sebep Olmustu. İskenderiye Halki Bizans İmparatoru Heraklious'a Mektup Yazarak Kendilerini Müslümanlarin Elinden Kurtarmasini İstediler. Ayrica, Müslümanlarin Karsi Koyacak Kadar Askerlerinin Olmadigini Da Bildirdiler. Bunun Üzerine Bizans İmparatoru, Manuel Komutasinda Kalabalik Bir Orduyu İskenderiye'ye Gönderip Burayi İsgal Etti. Bizanslilardan Çekinen Kipti Halk, Hz. Osman'dan Duruma Müdahale Etmesini İstediginde O, Amr B. El-as'i Misir'a Geri Gönderdi. Amr, Yaptigi Savasta, Manuel'i Öldürerek Düsmani Büyük Bir Yenilgiye Ugratti Ve İskenderiye Sehrini Çevreleyen Sur'u Yikti (hicrî 25) (ıbnul-esir, A.g.e., Iıı, 81; H.i.hasan, A.g.e.; I, 264). Ayni Yil İçerisinde Anlasmalarini Bozan Rey Üzerine, Sa'd B. Ebi Vakkas Bir Sefer Düzenlemis; Ayrica, Deylem Üzerine Yürümüstür.
sa'd B. Ebi Vakkas, Beytül-malden Borç Olarak Aldigi Parayi Geri Ödemekte Sikisinca Osman (r.a), Onu Azlederek Yerine Anne Bir Kardesi Velid B. Ukbe'yi Küfe Valiligine Getirdi (ıbnul-fsir A.g.e., Iıı, 82). Velid, Bes Sene Küfe Valiliginde Bulunmustur. Velid, Bir Sabah, Namazi Sarhos Oldugundan Dolayi Dört Rekat Kildirmisti. Hatirlatilmasi Üzerine "sizin İçin Arttiriyorum" Demisti. Bunu Duyan Hz. Osman, Ona Tazir Cezasi Vererek Bunun Uygulanmasini Hz. Ali'den İstemisti. Hz. Ali De Abdullah B. Cafer'e Onu Kirbaçlattirmisti. Bu Olay Üzerine Hz. Osman Onu Azlederek Yerine Saîd B. El-as B. Umeyye'yi Atadi (ıbnul-esir, A.g.e., Iıı, 107). Suyûtî, Hz. Osman'in, İlk Olarak Velid'i, Sa'd'in Yerine Vali Yapmasi Yüzünden Kinandigini Söylemektedir (suyutî, 172). Velid, Küfe Valisi Olunca, Azerbaycan Komutani Utbe B. Ferkat'i Görevinden Aldi. Bunun Üzerine Azerbeycan Halki İsyan Ettiler. Velid, Azerbeycan Üzerine Yürüyerek Burayi İtaat Altina Aldiktan Sonra Ermenistan (tiflis) Tarafina Yöneldi Ve Andlasmalar Yaparak Ganimetlerle Geri Döndü (h. 25).
bu Arada Bizansla Yapilan Mücadele Devam Etmekteydi. Muaviye, Antalya Ve Tarsus Taraflarina Akinlar Düzenliyordu. Öte Taraftan, Amr B. El-as'a Kuzey Afrika'yi Ele Geçirmek İçin Emirler Gönderen Osman (r.a), Sicistan Valisi, Abdullah B. Amr'a Kabil'e Yürümesi Talimatini Veriyordu (ıbnul Esir, A.g.e., Iıı, 87). Hicri Yirmi Altida, Mescid-i Haram'in Genısletilmesi Çalismalarina Tanik Olunmaktadir. Mescid-i Haram'in Çevresindeki Arsalar Satin Alinarak Genis Bir Alan Elde Edilmisti.
hz. Osman (r.a), Hicri Yirmi Yedinci Yilda Misir Valisi Amr B. El-as'i Azlederek Yerine Abdullah Ibn Sa'd B. Ebi Serh'i Getirdi. O, Kuzey Afrika'nin Fethinin Tamamlanmasi Düsüncesindeydi. Bunun İçin Osman (r.a), Ashabin İleri Gelenleriyle İstisare Ettikten Sonra, Ona İzin Verdi Ve İçinde Çok Sayida Sahabinin De Bulundugu Bir Orduyu Takviye Olarak Ona Gönderdi (h.i. Hasan, A.g.e., I, 265). Abdullah B. Nafi B. Abdulkays Ve Abdullah B. Nafi B. Husayn Komutasindaki Kuvvetler, Ibn Ebi Serh İle Birleserek Misir'dan Batiya Dogru Harekete Geçtiler. Trablus'tan Tanca'ya Kadar Olan Bölgenin Hakimi Ve Bizans İmparatorunun Valisi, Islam Ordusunun Topraklarina Dogru İlerledigi Haberini Alinca, Yirmi Bini Süvari Olmak Üzere, Yüz Bin Kisilik Bir Ordu Hazirlayarak Tedbirler Aldi. Krallik Merkezi Olan Subaytala'ya Yirmi Dört Saatlik Bir Mesafede İki Ordu Karsi Karsiya Geldi. Ibn Ebi Serh'in, Müslüman Olmak Veya Cizyeyi Kabul Etmek Teklifi Reddedilince Çatisma Basladi. Bu Arada, Ordunun Medine İle Olan Haberlesmesi Kesilmisti. Hz. Osman Baglanti Kurabilmek İçin Abdullah Ibn Zübeyr'i Bir Askeri Birlikle Afrika'ya Gönderdi. Günlerce Süren Savas, Abdullah Ibn Zübeyr'in Önerdigi Taktikle Kisa Zamanda Büyük Bir Zaferle Sonuçlandi. Müslümanlarin Eline Geçen Ganimet Oldukça Büyüktü. Süvarilere Üçer Bin Dinar Ve Yayalara İse Biner Dinar Hisse Düsmüstü (ıbnül-esir, A.g.e., Iıı, 88-90; H.i.hasen, A.g.e., I, 265-266). Islâm Ordularinin Önündeki Bu Engel Kaldirildiktan Sonra Hz. Osman, Abdullah B. Nafî B. Husayn Ve Abdullah B. Nafi B. Abdulkays'a Hiç Vakit Kaybetmeden Cebelu't-tarik'i Geçerek Endelüs'e Girmeleri Emrini Verdi. Hz. Osman'in, Ordunun Endelüs'e Geçisini İstemesi, İstanbul'un Bati Yönünden Sikistirilarak Fethinin Kolaylastirilmasi Düsüncesinden Kaynaklaniyordu. O, Komutanlarina Söyle Diyordu: "istanbul Ancak Endelüs Tarafindan Fethedilebilir. Eger Orayi Fethederseniz, İstanbul'u Fethedenlerin Ecrine Ortak Olacaksiniz" (ıbnül-esir, A.g.e., Iıı, 93; Ayrica Bk. Muhammed Hamidullah, Fethul-endelüs (ispanya) Fi Hilafeti Seyyidina Osman Sene 27 Li'l-hicre, İ.ü. Ed. Fak. Islam Tetkikleri Enstitüsü Dergisi, İstanbul 1978, Vıı, 221-225). Böylece Hz. Osman Zamaninda, Kuzey Afrikadaki Fetihler Tamamlanmis, Islâm'in Karsisindaki En Büyük Güç Olan Bizans'in Batidan Sikistirilmasi Planlari Uygulamaya Konulmustur.
öte Taraftan Muaviye B. Ebi Süfyan, Osman (r.a)'dan İzin Alarak, Suriye Sahillerinde Olusturdugu Donanma İle Akdenize Açilmis Ve Müslümanlar Denizlerde De Bizans'a Karsi Varlik Göstermeye Baslamıslardi. Muaviye Daha Önce Bu İs İçin Hz. Ömer'e Müracaat Etmisti. Ancak Ömer (r.a), O An Müslümanlarin Maslahati Bunu Gerekli Kilmadigi İçin İzin Vermemisti. Daha Sonra Sartlar Bu İs İçin Elverısli Hale Geldiginden Dolayi Hz. Osman Donanma İnsasinin Lüzumuna Kanaat Getirmisti. Muaviye, Donanmasiyla Denize Açilarak, Kibris Adasina Çikti. Abdullah B. Sa'd Misir'dan Onun Yardimina Gitti. Kibris, Yillik Yedi Bin Dinar Cizye İle Islâm Hakimiyetini Tanimak Zorunda Kaldi (hicrî 28). Bu Miktar Onlarin Bizans İmparatoruna Ödedigi Meblagdir (ıbnül-esir, A.g.e., Iıı, 96). Hz. Osman, Kufe Valisi Ebu Musa El-es'arî'yi Görevinden Alarak Yerine Abdullah B. Amir El-kureyz'i Atadi (h. 29). Abdullah, Osman (r.a)'in Dayisinin Ogludur. Ebu Musa'yi Azletmesinin Sebebi Kûfe Halkinin Ondan Sikayetçi Olmalari Ve Bunu Hz. Osman (r.a)'a Bildirmeleridir (ıbnül-esîr, A.g.e., Iıı, 99-100).
hz. Osman, Mescid-i Nebi'nin Genısletilmesine İhtiyaç Duyarak, Onu Süslü Taslarla Yeniden İnsa Etti. Tas Sütunlar Dikerek Tavanini Sac (bir Cins Agaç) İle Kapatti. Uzunlugunu Yüz Altmis, Genısligini De Yüz Elli Zira'a Çikartti (suyûtî, 173). Hicri Otuz Yilinda Sa'id B. El-as'in Taberistan'a Hücum Ettigi Görülür. Bu Bölgede Gazalarda Bulunan Sa'id, Bir Çok Sehri Fethetti. Horasan, Tus, Serahs, Merv, Beyhak Bunlardan Bazilaridir.
bu Yil İçerisinde Hz. Osman, Degisik Eyaletlerde, Kur'an-i Kerim'in Okunmasi Üzerine Ortaya Çikan İhtilaflari Ortadan Kaldirmak İçin Çalismalar Baslatti. Kur'an-i Kerim İlk Olarak Hz. Ebû Bekir Zamaninda Tedvin Edilmisti. Zeyd B. Sabit'in Baskanliginda Yapilan Bu Çalismada, Kur'an-i Kerim Bir Kitap Haline Getirilmisti. Bu İlk Mushaf, Ebû Bekir (r.a)'dan Sonra Ömer (r.a)'a Geçmis, Onun Sehadetinden Sonra Da Hafsa (r.anh)'nin Elinde Kalmisti.
azerbeycan Sefer Esnasinda Ordu İçerisinde Kiraat Konusunda Bir İhtilafin Çikmasi, Ordu Komutani Huzeyfe B. Yeman'i Endiselendirmis Ve Halife'den, Müslümanlarin Emin Bir Sekilde Okuyabilecekleri Bir Mushafin Çogaltilmasini İstemisti. Hafsa (r.anh)'in Yaninda Bulunan Mushaf Getirilerek Çogaltildi Ve Bütün Eyaletlere Dagitildi. Bunun Disinda Kalan Nüshalarin Tamami Toplatilarak İmha Edildi. Bu Durum Karsisinda Ashabin Hayatta Olanlari Oldukça Rahatlamıslardi (ıbnül-esîr A.g.e., Iıı,111-112; H.i. Nasen, A.g.e., I, 510-513).
hz. Osman, Resulullah (s.a.s)'a Ait Olan; Hz. Ebû Bekir Ve Hz. Ömer'den Sonra Kendisine İntikal Eden Mührü Medine'deki Arîs Kuyusuna Düsürdü. Onu Bulacak Olana Büyük Miktarda Para Vadinde Bulunmus, Ancak Bütün Aramalara Ragmen Bu Mühür Bulunamayinca Osman (r.a) Büyük Bir Üzüntüye Kapilmisti. Ondan Ümidini Kesince Hemen Bir Mühür Yaptirdi. Sehid Edilene Kadar Parmaginda Kalan Bu Mührün Kimin Eline Geçtigi Tesbit Edilememistir (ıbnül-esir, Iıı, 133). Bu Olay Hilâfetinin Altinci Yilinda Meydana Gelmistir.
ıslam Fetihlerinin Sürekliligi Ve Elde Edilen Ganimetlerle İnsanlarin Zenginlesmeleri, Refah Seviyesini Oldukça Yükseltmisti. Bu Durum, Tabii Olarak, Islâma Uygun Olmayan Birtakim Davranis Biçimlerinin De Ortaya Çikmasina Sebep Olmustu. Resulullah (s.a.s)'in Yaninda Yetisen Ve Bu Gelismeleri Endiseyle Takip Eden Sahabiler, Bu Endiselerini Yer Yer Ortaya Koymaktaydilar. Bunlardan Birisi De, Zühd Ve Takvasiyla Taninan Ve Maddi Varliklardan Muhtaç Kimselerin Yeterince İstifade Ettirilmedigine İnanan Ebu Zerr El-gifarî (r.a)'dir. O, Sam'da, Muaviye'nin Uygulamalarina Karsi Çiktigi Ve Düsüncelerini Söylemekte İsrarli Davrandigi İçin Medine'ye Çagirildi. Ebu Zerr, Medine'ye Geldiginde Görüslerini Hz. Osman'a Tekrarlamisti. Bunun Ardindan, Halife'den İzin İsteyerek, Medine'ye Yakin Bir Yer Olan Rebeze'ye Gidip Yerlesmisti (a.g.e., Iıı, 115; Bk. Ebu Zerr El-gifârî Mad.).
bizans'a Karsi Kazanilan En Parlak Ve Kesin Zaferlerden Birisi Hiç Süphesiz Ki Latu's-sevârî Deniz Savasidir. Abdullah B. Sa'd'in Komutasindaki Islâm Donanmasi, İskenderiye Açiklarinda Bizans İmparatoru Konstantin Komutasindaki Büyük Donanmayla Karsi Karsiya Geldi. Bizanslilarin Gemi Sayisi Hakkinda Verilen Bilgiler, Bes Yüz İle Sekiz Yüz Rakami Arasinda Degismektedir. Islâm Donanmasinin Sahip Oldugu Gemi Sayisi İse İkiyüz Civarindaydi. Yapilan Savasta Bizanslilar Büyük Bir Bozguna Ugratildi. Konstantin, Sicilya'ya Siginmak Zorunda Kalan (ıbnül-esir, A.g.e., Iıı,117-118; H.i. Hasan, I, 266-267). Bu Zaferden Sonra Bizans, Müslümanlara Karsi Olan Deniz Üstünlügünü Kaybetmis, Islam Donanmasinin İstanbul Sularina Kadar Önüne Çikacak Bir Güç Kalmamisti.
fitnenin Ortaya Çikisi Ve Sehadeti
hz. Osman On İki Sene Hilâfet Makaminda Kalmistir. Bunun İlk Alti Senesi Huzur Ve Güven İçerisinde Geçmis Ve Hiç Kimse Yönetimin Uygulamalarindan Sikayetçi Olmamistir. Kureys, Onu Hz. Ömerden Daha Çok Sevmisti. Çünkü Hz. Ömer Onlara Karsi Seriati Uygulamada Müsamahasiz Ve Sertti. Hz. Osman İse Yaratilisindaki Yumusaklik Ve Hosgörü İle İnsanlarin Serbestçe Hareket Edebilmelerine İmkan Saglamisti. Onun Bu Yapisindan İstifade Eden Eyaletlerdeki Bir Takim Valiler, Sorumsuz Davranıslar Sergilemeye Baslamıslardi. Yükselen Sikayetleri Ani Ve Kesin Kararlarla Karsilayamayinca, Yavas Yavas Bir Fitne Ve Kargasa Ortaminin Olusmasina Zemin Hazirlanmisti.
endelüs'ten Hindistan Hudutlarina Kadar Çok Genis Bir Sahayi Kaplayan Devletin İçerisinde, Çesitli Din Ve İrklara Mensup Zimmi Statüsünde Topluluklar Vardi. Bunlar, Maglup Düstükleri Islâm Devleti'ne Karsi Her Firsati Degerlendirerek Bas Kaldiriyorlardi. Yahudi Unsuru İse, Islâm Ümmeti'ni Parçalayip Yok Etmek İçin Islamin Temel Prensiplerini Hedef Almisti. Müslüman Oldugunu İddia Ederek Ortaya Çikan Bir Takim Yahudi Asilli Kimseler, Zuhur Eden Huzursuzluklari Körükleyip Fitne Alevini Her Tarafa Yaymaya Çalisiyorlardi. Bunlardan Birisi Etkili Nifak Hareketlerinin Ortaya Çikmasini Saglayan Ve Tam Bir Komitaci Olan Abdullah Ibn Sebe'dir. Ibn Sebe Yemenli Bir Yahudidir. O, Samimi Kimselerin Hakli Sikayetlerini Kullanarak İnsanlari Hz. Osman'a Karsi Kiskirtiyordu. Bir Taraftan "ric'ati Muhammed" (muhammed (s.a.s)'in Tekrar Dönüsü) Düsüncesini Yaymaya Gayret Gösterirken, Öte Taraftan Peygamber'in Pesinden Hilâfet Hakkinin Hz. Ali (r.a)'a Ait Oldugunu Ve Bunun Da Allah Tarafindan Belirlenmis Bir Gerçekten Baska Bir Sey Olmadigini Yayarak Daha Sonra Ortaya Çikacak Sia Akidesinin Temellerini Atiyordu. Onun Yaydigi Düsüncelere Göre Ebû Bekir (r.a), Ömer (r.a) Ve Osman (r.a), Hz. .ali (r.a)in Hakkini Gasbetmıslerdi. O, Küfe, Basra Ve Samda İnsanlari Kiskirtirken, Ebu Zerr (r.a)in Hakli Çikıslarini Da Kendisine Malzeme Yapmaya Ugrasiyordu. (ıbnü'l Esir, Tarih, Iıı,154; H. İ. Hasan, Age, I, 368-370) Bir Zaman Sonra, Muhammed B. Ebî Bekr Ve Muhammed B. Ebî Huzeyfe De, Yapmis Oldugu Atamalardan Dolayi Hz. Osman'i Tenkid Etmeye Basladilar (ıbnül-esîr. A.g.e., Iıı, 118).
yolsuzluklarini Denetleyememesidir (suyûtî, 174). Hz. Ali (r.a) Bu Konudaki Sikayetlerini Ona İlettiginde O, Hz. Ali'ye Söyle Diyordu: "mugire B. Su'be'yi Ömer'in Vali Tayin Ettigini Bilmez Misin?" Hz. Ali: "biliyorum" Deyince O; "o Halde Neden Akrabaligi Ve Yakinligindan Dolayi Onu Vali Tayin Ettigim Seklinde Bir Kinamada Bulunuyorsun?" Diye Sormustu. Hz. Ali'nin Buna Verdigi Cevap Suydu; "ömer Vali Atadigi Kimseyi Siki Bir Sekilde Kontrol Altinda Tutardi. En Ufak Hatalarini Görse Onlari Sorgular Ve En Siddetli Sekilde Cezalandirirdi. Sen İse Bunu Yapmiyorsun" (ıbnül-esir, A.g.e., Iıı, 152).
bunun Üzerine Hz. Osman, Vilayetlerdeki Yönetimler Hakkinda Yapilan Dedikodulari Ve Bunlarin Sebeplerini Yerinde İncelemek Üzere Müfettısler Tayin Etti. Muhammed B. Mesleme'yi Kufe'ye; Usame B. Zeyd'i Basra'ya; Abdullah B. Ömer'i Sam'a Ve Ammar B. Yasir'i De Misir'a Gönderdi. Ammar B. Yasir Hariç, Digerleri Görevlerini Tamamlayarak Geri Dönmüslerdi. Osman (r.a) Haksizliklari Gidermek, Filizlenmeye Baslayan Ve Ümmet İçin Büyük Sakincalara Sebep Olacak Olan Fitnenin Yatistirilmasi İçin Yogun Bir Gayretin İçine Girmisti.
o, Gelen Sikayetleri Dikkatle İnceliyor, Basta Hz. Ali (r.a) Olmak Üzere Ashab'in İleri Gelenleri İle İstisarelerde Bulunuyordu. Ancak, Misir'dan Medine'ye Gelip, Abdullah B. Sa'd B. Ebi Serh'in Gayr-i Mesru Uygulamalarini Sikayet Eden Bir Heyetin, Dönüslerinde Ibn Ebi Serh'in Takibatina Ugramalari Ve Bazilarinin Öldürülmesi, Olaylarin Tirmanmasina Sebep Olmustu. Bunun Üzerine Misir'dan Alti Yüz Kisilik Bir Topluluk Medine'ye Gelerek Mescid-i Nebi'de, Namaz Vakitlerinde Ebi Serh'in Islediklerini Sahabilere Sikayet Ediyorlardi. Talha Ibn Ubeydullah, Hz. Aise (r.anha) Ve Hz. Ali (r.a), Hz. Osman'a Giderek, Bu İnsanlarin Hakli İsteklerini Yerine Getirmesini Ve Abdullah B. Sa'd B. Ebi Serh'i Azlederek Yargilamasini İstediler. Bunun Üzerine Hz. Osman, Misirlilar'a Kendileri İçin Vali Olarak Kimi İstediklerini Sordu. Onlar, Muhammed B. Ebi Bekr'i İstediklerini Bildirdiler. Osman (r.a), Muhammed B. Ebi Bekr'i Vali Tayin Etti. O, Misir'dan Gelenler Ve Bir Grup Sahabi İle Birlikte Medine'den Yola Çikti. Medine'den Üç Günlük Bir Uzaklikta Yol Alirlarken Devesini, Sanki Takip Ediliyormus Gibi Hizli Sürmeye Çalisan Bir Adam Gördüler. Adami Yakalayip Sorguladiklarinda Ibn Ebi Serh'e Bir Mesaji Yetistirmeye Çalistigini Anladilar. Ona Kim Oldugu Soruldugunda, Bazen Osman (r.a)'in, Bazan Da Mervan B. Hakem'in Kölesi Oldugunu Söylüyordu. Üzerindeki Mektubu Açtiklarinda, İçinde, "muhammed B. Ebi Bekr İle Falanca Falanca... Sana Ulastiklarinda Onlari Öldür" Yazildigi Ve Bunun Hz. Osman'in Mührüyle Mühürlenmis Oldugunu Gördüler. Derhal Medine'ye Geri Dönüp Hz. Osman'in Evini Kusattilar. Hz. Ali, Yanina Muhammed Ibn Mesleme'yi Alip Osman (r.a)'in Evine Gitti. Hz. Ali (r.a) Ona, Üzerine Kendi Mührü Bulunan Bu Mektubu Kimin Kaleme Aldigini Sordu. Osman (r.a) Böyle Bir Mektup Yazmadigini Ve Yazildigindan Da Haberi Olmadigini Söyledi. Muhammed De Osman (r.a)'i Dogrulamis Ve Bu İsi Düzenleyen Kimsenin Mervan Oldugunu Söylemisti. Yaziyi İnceledikleri Zaman Bunun Mervan B. Hakem'e Ait Oldugunu Anladilar. O Esnada Osman (r.a)'in Evinde Bulunmakta Olan Mervan'in Kendilerine Teslim Edilmesini İstediler. Hz. Osman (r.a) Bunu Kabul Etmedi. Çünkü Onu Öldüreceklerinden Korkuyordu.
onun Evini Kusatan Asiler Diyalog Çagrilarina Cevap Vermedikleri Gibi, Suyunu Da Kesmıslerdi, Hz. Osman'in Fitneyi Yatistirmak Ve Haksizliklari Gidermek Hususunda Asilere Yaptigi Nasihatlerin Onlar Üzerinde Hiç Bir Tesiri Olmamisti. Onlar, Hz. Osman (r.a)'a Söyle Diyorlardi:
"biz Seni Hilafetten Azledene Veya Öldürene Yahut Da Bu Yolda Ölene Kadar Bu İsten Vazgeçecek Degiliz. Eger Sana Sahip Çikanlar Bize Engel Olmaya Kalkarlarsa Onlarla Savasiriz". Hz. Osman Onlara, Allah'in Üzerine Yükledigi Hilafet Görevini Asla Birakmayacagini Ve Ölümün Kendisine Bundan Daha Sevimli Oldugunu Bildirmis, Ayrica Kendini Savunmak İçin Kimseye Emir Vermedigini Eklemisti (ıbnül-esîr, A.g.e., Iıı, 169-170). O, Ashaptan, Asileri Sehirden Kovup Çikarmak İçin Gelen Teklifleri Reddediyor, Onlardan Silah Kullanmayacaklarina Dair Kesin Söz Vermelerini İstiyordu.
bir Gün Kendisini Kusatan Asilerin Karsisina Çikip: "ali Buralarda Mi? Sa'd Buralarda Mi?" Diye Sormus, Bulunmadiklari Cevabini Alinca Biraz Susmus Ve Söyle Demisti: "bana Su Saglamasini, Ali'ye Bildirecek Kimse Yok Mu?" Bu Hz. Ali'ye Ulasinca Derhal Üç Kirba Suyu Ona Göndermisti. Ali (r.a), Asilerin Osman (r.a)'i Öldürmek İstediklerini Ögrenince, Böyle Bir Seye Meydan Vermemek İçin, İki Oglu Hasan Ve Hüseyin'e, Kiliçlarini Alarak Gidip Osman'in Kapisinda Beklemelerini Ve İçeri Kimseyi Sokmamalarini Söylemisti. Abdullah Ibn Zübeyr De Onlara Katilmis, Diger Bir Takim Sahabiler De Çocuklarini Oraya Göndermıslerdi. Durum Çok Nazik Bir Hal Almisti. Hz. Osman, Ne Asilerin Haksiz Taleplerini Kabul Ediyor, Ne De Medine Ve Diger Bölgelerden Gelen, Asileri Savasarak Medine'den Çikarma Tekliflerine Olumlu Cevap Veriyordu. O, Peygamber Sehri'nde Kan Dökmek Ve Fitneyi İlk Baslatan Kimse Olmaktan Çekindigi İçin Böyle Davraniyordu. Hz. Âise (r.anha)'dan Resulullah (s.a.s)'in Söyle Söyledigi Rivayet Edilmektedir: "ya Osman! Belki Allah Sana Bir Gömlek Giydirir, Münafiklar Senden Onu Çikarmani İstediklerinde Onu, Bana Kavusuncaya Kadar Sakin Çikarma". Hz. Osman, Resulullah (s.a.s)'in Bu Günler İçin Kendisine Bildirdigi Seylere Uymaya Çalisiyordu. O, Söyle Diyordu: "resulullah (s.a.s) Benimle Ahitlesmis Oldugu Sey Üzerinde Sabretmekteyim" (üsdül-gâbe, Iı, 589; Suyûtî, 170; Ibnü'l-esîr, Iıı, 175).
asilerin Kendisini Öldürmeye Kararli Oldugunu Anladiginda, Onlarin Böyle Bir İs Isleyip Katillerden Olmalarini Önlemek İçin Kendilerine Bir Müslümanin Kaninin Ancak; Zina, Kasten Adam Öldürme Ve Dinden Dönmek Sartlari Dahilinde Helal Oldugunu Hatirlatiyor Ve Kendisinin Bunlardan Hiç Birisiyle İtham Edilemeyecegini Anlatip Duruyordu

kaynak: Sâmil Islam Ansiklopedisi
not: Metin Enfal`den Alinmistir ( Bu Linki Gormek icin uye Olamaniz Gerekir
Register or Login )

---

hz. Ömer B. Hattab (r.a)

ıkinci Rasid Halife. Islâmi Yeryüzüne Yerlestirip, Hakim Kilmak İçin Resulullah (s.a.s)'in Verdigi Tevhidî Mücadelede Ona En Yakin Olan Sahabilerden Biri. Hz. Ömer (r.a), Fil Olayindan On Üç Sene Sonra Mekke'de Dogmustur. Kendisinden Nakledilen Bir Rivayete Göre O, Büyük Ficar Savasindan Dört Yil Sonra Dünyaya Gelmistir (ıbnül-esîr, Üsdül-gâbe, Kahire 1970, Iv,146). Babasi, Hattab B. Nüfeyl Olup, Nesebi Ka'b'da Resulullah (s.a.s) İle Birlesmektedir. Kureys'in Adiy Boyuna Mensup Olup, Annesi, Ebu Cehil'in Kardesi Veya Amcasinin Kizi Olan Hanteme'dir (bk. A.g.e., 145).
kaynaklar Hz. Ömer (r.a)'in Müslüman Olmadan Önceki Hayati Hakkinda Fazlaca Bir Sey Söylemezler. Ancak Küçüklügünde, Babasina Ait Sürülere Çobanlik Ettigi, Sonra Da Ticarete Basladigi Bilinmektedir. O, Suriye Taraflarina Giden Ticaret Kervanlarina İstirak Etmekteydi (h. İbrahim Hasan, Tarihul-ıslâm, Misir 1979, I, 210). Cahiliyye Döneminde Mekke Esrafi Arasinda Yer Almakta Olup, Mekke Sehir Devletinin Sifare (elçilik) Görevi Onun Elindeydi. Bir Savas Çikmasi Durumunda Karsi Tarafa Elçi Olarak Ömer Gönderilir Ve Dönüsünde Onun Verdigi Bilgi Ve Görüslere Göre Hareket Edilirdi. Ayrica Kabileler Arasinda Çikan Anlasmazliklarin Çözümünde Etkin Rol Alir Ve Verdigi Kararlar Baglayicilik Vasfi Tasirdi (suyûtî, Tarihul-hulefâ, Beyrut 1986, 123; Üsdül-gâbe, Iv, 146).
hz. Ömer, Sert Bir Mizaca Sahip Olup, Islâma Karsi Asiri Tepki Gösterenlerin Arasinda Yer Almaktaydi. Sonunda O, Dedelerinin Dinini İnkâr Eden Ve Tapindiklari Putlara Hakaret Ederek İnsanlari Onlardan Yüz Çevirmege Çagiran Muhammed (s.a.s)'i Öldürmeye Karar Vermisti. Kilicini Kusanarak, Peygamberi Öldürmek İçin Harekete Geçmis, Ancak Olayin Gelisim Sekli Onun Müslümanlarin Arasina Katilmasi Sonucunu Dogurmustu. Tarihçilerin İttifakla Naklettikleri Rivayete Göre, Ömer (r.a)'in Müslüman Olusu Söyle Gerçeklesmisti: Ömer, Resulullah (s.a.s)'i Öldürmek İçin Onun Bulundugu Yere Dogru Giderken, Yolda Nuaym B. Abdullah İle Karsilasti. Nuaym Ona, Böyle Öfkeli Nereye Gittigini Sordugunda O, Muhammed (s.a.s)'i Öldürmeye Gittigini Söylemisti. Nuaym, Ömer'in Ne Yapmak İstedigini Ögrenince Ona, Kizkardesi Ve Enistesinin Yeni Dine Girmis Oldugunu Söyledi Ve Önce Kendi Ailesi İle Ugrasmasi Gerektigini Bildirdi. Bunu Ögrenen Ömer (r.a), Öfkeyle Enistesinin Evine Yöneldi. Kapiya Geldiginde İçerde Kur'an Okunmaktaydi. Kapiyi Çalinca, İçerdekiler Okumayi Kesip, Kur'an Sayfalarini Sakladilar. İçeri Giren Ömer (r.a), Enistesini Dövmeye Baslamis, Araya Giren Kizkardesinin Aldigi Darbeden Dolayi Burnu Kanamisti. Kizkardesinin Ona, Ne Yaparsa Yapsin Dinlerinden Dönmeyeceklerini Söyleyerek Kararliligini Bildirmesi Üzerine, Ona Karsi Merhamet Duygulari Kabarmaya Baslamis Ve Okuduklari Seyleri Görmek İstedigini Söylemisti. Kendisine Verilen Sahifelerden Kur'an Ayetlerini Okuyan Ömer (r.a), Hemen Orada İmân Etti Ve Resulullah (s.a.s)'in Nerede Oldugunu Sordu. O Siralarda Müslümanlar, Safa Tepesinin Yaninda Bulunan Erkam (r.a)'in Evinde Gizlice Toplanip İbadet Ediyorlardi. Resulullah (s.a.s)'in Daru'l-erkam'da Oldugunu Ögrenen Ömer (r.a), Dogruca Oraya Gitti. Kapiyi Çaldiginda Gelenin Ömer Oldugunu Ögrenen Sahabiler Endiselenmeye Basladilar. Zira Ömer Silahlarini Kusanmis Oldugu Halde Kapinin Önünde Duruyordu. Hz. Hamza: "bu Ömer'dir. İyi Bir Niyetle Geldiyse Mesele Yok. Eger Kötü Bir Düsüncesi Varsa, Onu Öldürmek Bizim İçin Kolaydir" Diyerek Kapiyi Açtirdi. Resulullah (s.a.s), Ömer (r.a)'in İki Yakasini Tutarak; "müslüman Ol Ya Ibn Hattab! Allahim Ona Hidayet Ver!" Dediginde, Ömer (r.a), Hemen Kelime-i Sehadet Getirerek İmân Ettigini Açikladi (ıbn Sa'd, Tabakatu'l Kübra, Iı, 268-269; Üsdül-gâbe, Iv, 148-149; Suyûtî, Tarihu'l-hulefa, Beyrut 1986, 124 Vd.). Rivayetlere Göre Ömer (r.a)'in Müslüman Olusu, Resulullah (s.a.s)'in Yapmis Oldugu; Allahim! Islâmi Ömer B. El-hattab Veya Amr B. Hisam (ebû Cehil) İle Yücelt" Seklinde Bir Duanin Sonucu Olarak Gerçeklesmisti (ıbnul-hacer El-askalânî, El-isâbe Fi Temyîzi's-sahâbe, Bagdat T.y., Iı, 518; Ibn Sa'd, Ayni Yer; Suyûtî, A.g.e., 125).
ömer (r.a), Risaletin Altinci Yilinda Müslüman Olmustur. O, İman Edenlerin Arasina Katildigi Zaman Müslümanlarin Sayisi Yetmis Seksen Kisi Kadardi (ıbn Sa'd, Ayni Yer).
mekkeli Müsriklerin, Gösterdigi Zorbaca Tepkiden Dolayi Müslümanlar, Beytullah'a Gidip Namaz Kilamiyor Ve Ancak Gizlice Bir Araya Gelebiliyorlardi. Ömer (r.a) Müslüman Olunca Dogruca Beytullah'in Yanina Gitti Ve Müslüman Oldugunu Haykirdi. Orada Bulunanlar Siddetli Tepki Gösterdi. Ancak O, Müsriklere Karsi Savasini Sürdürerek Onlarin, Müslümanlara Gösterdigi Muhalefeti Kirdi Ve Bir Avuç Müslümanla Birlikte Herkesin Gözü Önünde Beytullah'ta Namaza Durdu. Onun Bu Sekilde Saflarina Katilmasi Müslümanlara Büyük Bir Moral Destegi Saglamisti. Abdullah Ibn Mes'ud'un; "ömer'in Müslüman Olusu Bir Fetihti" (üsdül-gâbe, Iv,151; Ibn Sa'd, A.g.e., Iıı, 270) Sözü Bunu Açikça Ortaya Koymaktadir. Taberî'nin Ibn Abbas'tan Tahric Ettigi Bir Hadise Göre, Müslümanligini İlk İlân Eden Kimse Hz. Ömer (r.a) Olmustur (suyûtî, A.g.e.,129). Ömer (r.a) Benligini Kusatan İmanin Verdigi Heyecanla, Küfre Karsi Açik Ve Net Bir Sekilde, Hiç Bir Tehdide Aldiris Etmeden Mücadele Ediyordu. Müsrikler, Secaat Ve Kararliligini Eskiden Beri Bildikleri İçin Ona Satasmaya Cesaret Edemiyorlardi.
müslüman Olduktan Sonra Sürekli Resulullah (s.a.s)'in Yaninda Bulunmus, Onu Korumak İçin Elinden Gelen Gayreti Göstermistir. O, İmân Ettikten Sonra Müsriklere Karsi Çok Ser